Đục thủy tinh thể: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị

Bệnh đục thủy tinh thể là nguyên gây giảm thị lực và mù lòa đứng đầu trên thế giới và cả Việt Nam, bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng thường ở độ tuổi trên 50. Phát hiện sớm các triệu chứng đục thủy tinh thể và ngăn ngừa từ sớm là yếu tố quyết định để tránh khỏi bệnh mắt nguy hiểm này. 

Đục thủy tinh thể là gì?

Bệnh đục thủy tinh thể (Cataract) hay còn gọi là đục nhân mắt, bệnh cườm đá, cườm khô. Là tình trạng thủy tinh thể của mắt trở nên mờ đục và ké màng mây. Người bị đục thủy tinh thể sẽ có cảm giác như đang nhìn vào một khung cửa sổ có khói. 

Hầu hết tình trạng mắt này phát triển chậm và ban đầu không cảm thấy khó chịu. Tuy nhiên, theo thời gian, tình trạng này sẽ làm cản trở thị lực và khiến người bệnh khó khăn trong việc lái xe, đọc sách hay thực hiện các hoạt động thường ngày.

đục thủy tinh thể

Thủy tinh thể mắt bình thường và thủy tinh thể bị đục

Việc sử dụng kính trong giai đoạn đầu có thể giúp bạn đối phó với bệnh đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, nếu tình trạng rối loạn thị giác cản trở hoạt động của bạn, phẫu thuật có thể là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất.

Phân loại đục thủy tinh thể

Có nhiều loại đục thủy tinh thể khác nhau và húng được phân loại dựa trên vị trí và cách chúng phát triển trong mắt bạn:

  • Đục thủy tinh thể hạt nhân: Hình thành ở giữa thủy tinh thể và làm cho nhân hoặc vùng trung tâm có màu vàng hoặc màu nâu dẫn đến khó phân biệt màu sắc.
  • Đục thủy tinh thể vỏ não: Thường bắt đầu là những vệt mờ hoặc vệt trắng ở rìa ngoài của vỏ ống kính, khi nó phát triển, những vệt kéo dài đến trung tâm và cản trở ánh sáng đi qua tâm thấu kính
  • Đục thủy tinh thể bao sau: Bắt đầu với một vùng nhỏ, tình trạng mờ đục thường hình thành gần mặt sau của thủy tinh thể, ngay trên đường đi của ánh sáng làm giảm tầm nhìn khi có ánh sáng chói. Loại này có xu hướng tiến triển nhanh hơn những loại khác.

Tình trạng này phổ biến như thế nào?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khoảng 50 triệu người trên toàn thế giới đang chịu ảnh hưởng của bệnh đục thủy tinh thể. Tại Việt Nam, Bộ Y Tế dẫn thống kê của Bệnh viện Mắt Trung ương cho thấy mỗi năm có khoảng 85.000 ca mắt đục thủy tinh thể ở 2 mắt và 85.000 ca mắc đục thủy tinh thể ở 1 mắt. Báo cáo năm 2017 cho biết có đến 700.000 ca đục thủy tinh thể đang chờ được phẫu thuật.

Việc phát hiện chậm trễ, chủ quan, phớt lờ các dấu hiệu đục thủy tinh thể ban đầu là nguyên nhân chính khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp, chi phí cao, nghiêm trọng hơn là không thể cứu vãn. Mù lòa do thủy tinh thể gây ra tạo thành gánh nặng cho bản thân người bệnh, gia đình và xã hội.

Chưa kể, bệnh đục thủy tinh thể đang ngày càng trẻ hóa, nếu không có biện pháp ngăn chặn, phòng ngừa và hỗ trợ điều trị từ sớm sẽ gây tổn thất lớn đến nguồn nhân lực của xã hội.

Dấu hiệu và triệu chứng của đục thủy tinh thể

Bệnh nhân mắc phải đục thủy tinh thể mắt có thể trải qua các cấp độ từ nhẹ đến nặng. Tùy vào giai đoạn phát triển của bệnh sẽ có các triệu chứng khác nhau. Tình trạng này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai mắt nhưng không thể lây từ mắt này sang mắt kia. Một số dấu hiệu và triệu chứng của bệnh đục thủy tinh thể là:

  • Nhìn mờ vùng trung tâm
  • Mắt nhìn mờ có màng che như sương mù
  • Nhìn thấy điểm đen
  • Lóa mắt, chói mắt khi nhìn mặt trời hay đèn xe
  • Màu sác xung quanh mờ nhạt
  • Song thị
  • Suy giảm thị lực vào ban đêm
  • Nhạy cảm với ánh sáng

Có một điểm phải hết sức lưu ý, đục thủy tinh thể từ giai đoạn sớm đến giai đoạn muộn thường kéo dài khá lâu, nếu không chú ý sẽ dễ lầm tưởng với các bệnh thông thường, do đó các triệu chứng ban đầu thường bị bỏ qua, đến khi bệnh chuyển biến nặng thì đã muộn.

Nguyên nhân gây ra bệnh đục thủy tinh thể

Đa số các số các trường hợp gặp phải bệnh đục thủy tinh thể mắt là người lớn tuổi, do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể. Một số khác đến từ các rối loạn bẩm sinh hoặc do tai nạn, chấn thương và biến chứng của các bệnh lý toàn thân.

Các chuyên gia chia những nguyên nhân gây bệnh đục thủy tinh thể thành hai nhóm chính là nguyên nhân nguyên phát và nguyên nhân thứ phát.

Nguyên nhân nguyên phát

Các nguyên nhân nguyên phát gây đục thủy tinh thể bao gồm yếu tố bẩm sinh và lão hóa do tuổi tác.

  • Đục thủy tinh thể bẩm sinh: Các nguyên nhân gây đục thủy tinh thể bẩm sinh ở trẻ bao gồm: Rối loạn di truyền, rối loạn chuyển hóa, nhiễm khuẩn, biến chứng của bệnh lý toàn thân. Nếu không phát hiện sớm dấu hiệu của bệnh và có biện pháp can thiệp, thị lực của trẻ có thể bị ảnh hưởng.
  • Đục thủy tinh thể do duổi tác: Theo thống kê, có đến 80% người già trên 65 tuổi bị đục thủy tinh thể. Do quá trình lão hóa, các liên kết protein trong thủy tinh thể mắt không còn hoạt động tốt, dẫn đến xơ cứng, mờ đục từ đó cản trở tầm nhìn, khó điều tiết, làm suy giảm thị lực thậm chí mù lòa

nguyên nhân gây đục thủy tinh thể

Nguyên nhân thứ phát

Các nguyên nhân thứ phát khiến mắt bị đục thủy tinh thể bao gồm:

  • Thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình thiết bị điện tử, tia X, ánh sáng tia chớp, tia hàn
  • Tiếp xúc với ánh sáng xanh từ các thiết bị màn hình hơn 3 giờ/ngày 
  • Mắc các bệnh khác tại mắt như: viêm kết mạc, bệnh giác mạc.
  • Chấn thương mắt hoặc tai biến, di chứng trong phẫu thuật mắt
  • Người mắc các bệnh lý mạn tính như: Béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường,..
  • Liệu pháp Thay thế Hormone (HRT)
  • Tiếp xúc nhiều với tia cực tím từ mặt trời
Đỗ Như Hơn

 Nguyên nhân chủ yếu gây mù lòa là các bệnh lý ở thủy tinh thể và võng mạc (bệnh đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm và các bệnh lý đáy mắt khác...). Đây là những bệnh có thời gian diễn tiến lâu dài, triệu chứng ban đầu âm thầm nên thường bị bỏ qua như: nhìn mờ, đau nhức mắt, khô mắt, ngứa, cộm… hoặc không thể nhìn xa, nhìn rõ hình ảnh sự vật... do đó thường không được điều trị sớm và triệt để. Việc thiếu các thông tin chăm sóc và bảo vệ mắt từ sớm và đúng cách đã khiến cho hàng triệu người phải chịu cảnh mù lòa trong khi hoàn toàn có thể phòng tránh hoặc điều trị hiệu quả.

Theo giáo sư Hơn

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đục thủy tinh thể, các yếu tố liên quan như lối sống sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng cũng có ảnh hưởng đến thủy tinh thể bao gồm:

  • Người lớn tuổi
  • Bệnh tiểu đường
  • Tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng xanh, tia UV
  • Chứng béo phì
  • Cao huyết áp
  • Hút thuốc
  • Sử dụng thuốc corticosteroid kéo dài
  • Lạm dụng chất kích thích như bia rượu
  • Tiền sử bị thương hoặc viêm mắt
  • Chế độ dinh dưỡng thiếu chất
  • Thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, độc hại
  • Stress

Chẩn đoán đục thủy tinh thể

Để phát hiện sớm mắt bị đục thủy tinh thể người bệnh cần tuân thủ việc khám sức khỏe định kỳ 6 tháng 1 lần.

Những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao là người già, người tiếp xúc thường xuyên với ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị màn hình, người làm việc với cường độ ánh sáng cao...

Để xác định xem bạn có bị đục thủy tinh thể hay không, bác sĩ sẽ xem xét lịch sử về các bệnh lý của bạn và thực hiện kiểm tra mắt. Bác sĩ có thể tiến hành một số xét nghiệm, bao gồm:

  • Kiểm tra thị lực: Một bài kiểm tra thị lực sử dụng biểu đồ mắt để đo mức độ bạn có thể đọc một loạt các chữ cái. Bạn sẽ được kiểm tra lần lượt cả mắt trái và mắt phải, sử dụng biểu đồ hoặc thiết bị chuyên dụng với các chữ cái nhỏ dần, dựa vào đó thị lực của bạn sẽ được đánh giá.
  • Kiểm tra mắt bằng kính hiển vi: Sử dụng kính hiển vi cho phép bác sĩ nhìn thấy các cấu trúc ở phía trước mắt của bạn dưới độ phóng đại. Giúp dễ dàng phát hiện ra những bất thường bên trong mắt

Cách điều trị đục thủy tinh thể

Dựa trên các giai đoạn khác nhau của bệnh đục thủy tinh thể, người bệnh sẽ được tư vấn biện pháp cải thiện thị lực và điều trị thích hợp.

Điều trị bằng kính

Trong giai đoạn sớm, thị lực chưa suy giảm nhiều, các bác sĩ thường cho bệnh nhân đeo kính hoặc sử dụng kính lúp hỗ trợ song song với việc cung cấp dưỡng chất thiết yếu cho mắt. Người bệnh cũng được khuyến cáo làm việc trong môi trường ánh sáng tốt để giảm thiểu các rối loạn thị giác.

Điều trị bằng phẫu thuật

Nếu bạn bị mất thị lực do đục thủy tinh thể mà không thể sử dụng thuốc hoặc đeo kính thì bạn cần phẫu thuật để thay thế thủy tinh thể nhận tạo. Phẫu thuật Phaco là một trong những phương pháp an toàn và cực kỳ hiệu quả trong việc cải thiện thị lực cho người bị đục thủy tinh thể

Quy trình thực hiện: Bác sĩ rạch một đường nhỏ trên mắt và phá vỡ thủy tinh thể bằng sóng siêu âm. Phần thủy tinh thể bị đục được lấy ra và thay vào đó bằng thủy tinh thể nhân tạo.

Ưu điểm của phương pháp phẫu thuật phaco:

  • Vết mổ nhỏ
  • Chi phí hợp lý
  • Thị lực được phục hồi nhanh chóng
  • Thời gian phẫu thuật chỉ 20 đến 30 phút
  • Có thể xuất viện ngay trong ngày

Lưu ý(*): Thông tin được cung cấp không thể thay thế cho lời khuyên y tế. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để đưa ra phương án điều trị tốt nhất.

Biện pháp phòng ngừa ngừa đục thủy tinh thể

Chủ động phòng ngừa bệnh từ sớm sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ suy giảm thị lực và mù lòa. Để làm được điều này, mọi người cần chủ động thăm khám mắt ngay khi có những dấu hiệu ban đầu như: mỏi mắt, nhìn mờ, nhòe, nhức mắt, khô mắt, rát mắt…

Người mắc cao huyết áp, tiểu đường... trong quá trình điều trị bệnh lý cần chia sẻ với bác sĩ các dấu hiệu mà bản thân đang gặp phải, trường hợp cần thiết sẽ được chỉ định làm thủ tục liên quan nhằm phát hiện sớm biến chứng có thể ảnh hưởng đến mắt.

Thăm khám mắt định kỳ

Thăm khám mắt định kỳ hoặc khi cảm thấy có dấu hiệu bất thường

Song song đó mắt cần được chăm sóc từ bên trong bằng cách bổ sung dinh dưỡng thiết yếu, qua chế độ ăn uống, nguồn thực phẩm đa dạng, đặc biệt là các loại vitamin thiết yếu, hỗ trợ thủy tinh thể, cũng như các dưỡng chất chuyên biệt từ thiên nhiên thông qua thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Đồng thời, để hạn chế ảnh hưởng của các tác nhân xấu từ bên ngoài, mọi người nên trang bị các thiết bị bảo hộ chuyên dụng theo đặc thù công việc, đeo kính râm khi đi ra ngoài tránh tác hại của ánh mặt trời và khói bụi.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, để mắt khỏe mạnh cần tránh xa các yếu tố nguy cơ phá hỏng thủy tinh thể như rượu bia, khói thuốc lá…

Theo WHO, hạn chế hút thuốc lá, tiếp xúc với tia cực tím có thể ngăn ngừa hoặc trì hoãn sự phát triển của đục thủy tinh thể. Các bệnh rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, thừa cân béo phì được xác định là yếu tố nguy cơ bổ sung.

Trên đây là tất cả những gì về bệnh đục thủy tinh thể mà bạn cần quan tâm, để có một đôi mắt luôn sáng khỏe bạn cần phải cần xây dựng lối sống lành mạnh, cung cấp nguồn dinh dưỡng thiết yếu để mắt chậm lão hóa, duy trì hoạt động dài lâu.

Nguồn tham khảo:

https://www.mayoclinic.org/

https://www.healthline.com/


Kiến thức cần biết về bệnh lý đục thủy tinh thể (cườm khô, cườm đá)

Kiến thức cần biết về bệnh lý đục thủy tinh thể (cườm khô, cườm đá)

Theo kết quả điều tra quốc gia vừa được công bố đầu tháng 11, số người trên 50 tuổi ở...
Xem tiếp
Tìm hiểu về bệnh võng mạc và thoái hóa hoàng điểm

Tìm hiểu về bệnh võng mạc và thoái hóa hoàng điểm

Võng mạc là bộ phận có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng từ thủy tinh thể hội tụ lại và...
Xem tiếp
Mỏi mắt, nhức mắt, thấy chấm đen, nhìn lóa sáng… là bệnh gì?

Hội chứng thị giác màn hình: căn bệnh thời hiện đại

Sự bùng nổ các thiết bị điện tử là điều tất yếu của cuộc sống hiện đại, song lại “kéo theo” hội chứng thị giác màn hình và gây ra các vấn đề, bệnh lý về mắt nghiêm trọng.
Xem tiếp
Mỏi mắt, nhức mắt, thấy chấm đen, nhìn lóa sáng… là bệnh gì?

Mỏi mắt, nhức mắt, thấy chấm đen, nhìn lóa sáng… là bệnh gì?

Nhức mắt, mỏi mắt, nhìn mờ, thấy chấm đen, chảy nước mắt hoặc lóa mắt  là các...
Xem tiếp


WIT - TĂNG CƯỜNG THỊ LỰC
GIẢM MỜ, MỎI MẮT