Nhược thị là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

11/07/2020

Tuy không phải là bệnh phổ biến nhưng hiện nay, tỷ lệ người mắc bệnh nhược thị đang có dấu hiệu gia tăng. Nếu không dùng biện pháp hỗ trợ cải thiện sớm, khả năng làm việc của mắt sẽ bị suy giảm nhanh chóng, thậm chí có thể dẫn đến mù lòa.

Nhược thị là gì?

Nhược thị (còn gọi là bệnh “mắt lười”) là tình trạng thị lực kém do sự phát triển thị lực không hoàn thiện trong não, khiến khả năng hoạt động của các cơ quan thị giác bị suy giảm. Bệnh thường chỉ xảy ra ở một bên mắt, khi có sự cố cản trở sự liên lạc của não và mắt, khiến não khó hoặc không nhận được tín hiệu hình ảnh đầu vào từ một trong hai mắt. Theo thời gian, não ngày càng phụ thuộc vào mắt kia - mắt mạnh hơn, trong khi thị lực ở mắt yếu trở nên tồi tệ hơn.

nhược thị

Nhược thị là tình trạng một trong hai mắt không hoạt động, tăng áp lực làm việc cho mắt còn lại.

Mắt được chẩn đoán là nhược thị là khi đã chỉnh kính tối ưu nhưng thị lực vẫn dưới 7/10 hoặc khi chênh lệch thị lực giữa hai mắt là trên 2 độ. 

Chứng nhược thị ở trẻ em

Chứng nhược thị thường phát triển từ sơ sinh đến 7 tuổi với tỷ lệ 2% đến 4%. Thị lực của trẻ nhỏ sẽ phát triển dần trong những năm đầu đời, trong quá trình phát triển này nếu có sự gián đoạn do các nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan, dẫn đến tín hiệu liên lạc giữa một trong hai mắt lên trung tâm thị giác ở não gặp trở ngại, trẻ sẽ có nguy cơ bị nhược thị. Trong một số trường hợp hiếm gặp, nhược thị ở trẻ em có thể ảnh hưởng đến cả hai mắt.

Nhược thị là nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực ở trẻ em. Sau 7 tuổi, sự phát triển của thị lực đã ổn định nếu không được khắc phục ngay từ đầu, đến lứa tuổi này hầu như các biện pháp điều trị đều không còn khả dụng.

Tình trạng nhược thị ở người lớn

Nhược thị ở người lớn thường có sự dính dáng đến các bệnh lý mắt liên quan chẳng hạn như lác mắt, chênh lệch về độ mắt ở người bị tật khúc xạ hoặc một trong hai mắt bị mờ đục vì bệnh thủy tinh thể, bệnh võng mạc. Việc tìm tra đúng nguyên nhân và khắc phục bệnh lý liên quan sẽ giúp người bệnh cải thiện phần nào thị lực.

Những bệnh lý và nguyên nhân dẫn đến nhược thị

Có nhiều nguyên nhân gây nên chứng nhược thị, thường xuất phát từ việc thị lực phát triển bị gián đoạn hoặc đến từ các bệnh lý ở mắt.

Lác mắt

Lác mắt (lé) là nguyên nhân thường gặp nhất dẫn đến nhược thị. Theo định nghĩa của Hiệp hội đo thị lực Hoa Kỳ, lác mắt là tình trạng cả hai mắt không nhìn đồng thời vào một vị trí. Các biểu hiện của tật mắt này có thể xuất hiện dưới dạng một mắt hướng vào trong (esotropia), mắt còn lại hướng ra ngoài (exotropia), một trong hai mắt hướng lên (hypertropia) hoặc hướng xuống (hypotropia), mắt không có khả năng tập trung chính xác vào một điểm ở xa. Nguyên nhân gây lác mắt là do sự cân chỉnh không đồng đều của các cơ mắt.

Lác mắt có thể là tình trạng bẩm sinh ở trẻ em, do khuyết tật di truyền, thể chất phát triển kém hoặc do bệnh lý liên quan đến não bộ như hội chứng Down, úng thủy, trẻ sinh non… Nhiều trẻ khi mới sinh ra có thể bị lác mắt nhẹ (lé kim), khi thị lực phát triển đầy đủ mắt trẻ sẽ trở lại bình thường.

Tuy nhiên người lớn không nên vì vậy mà chủ quan vì lác mắt là dấu hiệu của nhược thị dễ nhận thấy nếu phát hiện càng sớm sẽ càng làm tăng hiệu quả điều trị. Do đó, hãy đưa trẻ đến bác sĩ kiểm tra nếu thấy tầm nhìn của trẻ không bình thường.

Cũng có một số trường hợp, có người bị nhược thị trước sau đó mắt mới bị lác sau.

Tật khúc xạ

Các tật khúc xạ thường được biết đến là cận thị, viễn thị, loạn thị. Ở nhiều người chỉ có một mắt bị tật khúc xạ hoặc độ hai mắt không đồng đều, dẫn đến một trong hai mắt phải làm việc nhiều hơn, mắt còn lại sẽ giảm chức năng hoạt động lâu ngày gây ra nhược thị.

Đáng nói là ở nước ta, trẻ nhỏ đang trong độ tuổi đến trường chiếm tỷ lệ tật khúc xạ khá cao, đặc biệt là cận thị. Theo thống kê của Bộ Y tế, cả nước có khoảng 36 triệu người bị cận thị, trong đó có khoảng 3 triệu ca là trẻ em trong độ tuổi 6 - 15 tuổi.

Tình trạng cận thị học đường sẽ tăng lên theo tuổi và theo cấp học. Nếu việc đeo kính không được đảm bảo cũng như việc lơ là trong chăm sóc bảo vệ mắt sẽ làm gia tăng nguy cơ nhược thị khúc xạ.

Hiện tượng đục các thành phần trong suốt của mắt

Mắt bị nhược thị còn có thể là do môi trường trong suốt của mắt bị che khuất khiến ánh sáng bị ngăn cản trên đường đi tới võng mạc, gây cản trở hình ảnh lưu lại trên võng mạc. Nguyên nhân chủ yếu là do bị đục môi trường quang học của mắt như:

  • Đục thủy tinh thể
  • Đục dịch kính
  • Xuất huyết dịch kính
  • Sẹo giác mạc
  • Sụp mi

Nhược thị còn là do sự suy giảm thị lực khi võng mạc không được kích thích hoặc do tổn thương ở khu vực  cạnh trung tâm hay trung tâm của võng mạc – hoàng điểm (điểm vàng).

Triệu chứng của bệnh nhược thị

Không phải dấu hiệu nào cũng rõ ràng và nhìn ra được bằng mắt thường nếu không cẩn thận chú ý quan sát. Việc nhận biết được triệu chứng nhược thị là gì sẽ giúp phát hiện sớm và tăng tỷ lệ thành công khi điều trị nhược thị. Nếu nhận thấy bản thân hoặc trẻ nhỏ, người trong nhà có những dấu hiệu sau nên đến ngay cơ sở chuyên khoa mắt để kiểm tra:

Lác mắt là nguyên nhân đồng thời cũng là biểu hiện dễ thấy nhất của nhược thị, do đó nếu gia đình phát hiện người thân, trẻ nhỏ có dấu hiệu lác mắt cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để thăm khám và được tư vấn điều trị.

  • Hay nheo mắt, có tật nháy mắt theo thói quen khó kiểm soát.
  • Mắt nhìn lệch, khi nhìn thường phải nghiêng đầu, kể cả nhìn thẳng.

Ở trẻ sơ sinh không thể tự nhận biết, người lớn cần quan sát các phản xạ thị giác của trẻ khi nhìn vật thể, vui đùa.

Các phương pháp chẩn đoán nhược thị

Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra mắt, đánh giá tình trạng sức khỏe của mắt, đo sự khác biệt về thị lực giữa hai mắt, kiểm tra xem mắt có bị lệch, lác hay không. Phương pháp được sử dụng để kiểm tra thị lực phụ thuộc vào tuổi và giai đoạn phát triển của từng đối tượng:

Trẻ dưới 3 tuổi: Các bác sĩ sẽ sử dụng thiết bị để phát hiện đục thủy tinh thể, đồng thời làm thêm các xét nghiệm khác nhằm đánh giá khả năng thay đổi ánh mắt của trẻ sơ sinh hoặc trẻ mới biết đi khi theo dõi một vật thể chuyển động.

Trẻ em từ 3 tuổi trở lên: Các xét nghiệm sử dụng hình ảnh hoặc chữ cái có thể đánh giá tầm nhìn của trẻ. Mỗi mắt được che đi lần lượt để kiểm tra mắt còn lại.

Nhược thị có nguy hiểm không? Tại sao lại cần chú ý?

Nhược thị không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ (gây lác mắt), cản trở công việc và sinh hoạt mà còn có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Một trong hai mắt không hoạt động sẽ ảnh hưởng đến khả năng nhìn nhận và phán đoán vị trí sự vật trong không gian, dù nhược thị đôi khi âm thầm làm người bệnh có thể tự thích nghi, tuy nhiên không tránh khỏi sự sai lệch khi quan sát.

Việc một mắt “lười biếng” sẽ đổ dồn gánh nặng làm việc cho mắt còn lại, lâu dần cả mắt lành cũng sẽ suy yếu. Nhược thị phát hiện quá trễ sẽ không có khả năng chữa khỏi, thậm chí hỏng mắt, gây mù lòa.

Khi nào nên kiểm tra mắt

Bất cứ lúc nào nếu thấy mắt có những triệu chứng bất thường hãy đi thăm khám ngay. Với người đang mắc các vấn đề bệnh lý mắt, tật khúc xạ cần thiết là phải kiểm tra mắt định kỳ.

Trẻ sinh non, sinh thiếu ký, có khuyết tật, gia đình có tiền sử bệnh nhược thị... là đối tượng dễ bị nhược thị. Nếu có những đặc điểm này, người nhà nên chú ý quan sát trẻ để phát hiện sớm, nếu nghi ngờ có thể đưa trẻ đến bác sĩ để kiểm tra..

biến chứng

Người bị đục thủy tinh thể là đối tượng có nguy cơ cao bị nhược thị cần thăm khám thường xuyên

Nhược thị ở người trưởng thành có thể xuất phát từ di chứng điều trị bệnh lý về mắt như sẹo giác mạc, bệnh lý võng mạc, di chứng sau phẫu thuật đục thủy tinh thể... có thể khiến một hoặc cả hai mắt bị nhìn mờ, mỏi mắt, sụp mí, khi phát hiện các triệu chứng này cần tìm đến bác sĩ nhãn khoa để được hỗ trợ khắc phục.

Người bị tật khúc xạ nặng hoặc khúc xạ chênh lệch lớn giữa hai mắt cũng có nguy cơ cao đối mặt với nhược thị . Do đó, nếu có tật khúc xạ cần kiểm tra thị lực định kỳ để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Cách điều trị và phòng ngừa

Điều trị nhược thị

Có nhiều cách để hỗ trợ điều trị nhược thị tùy theo mức độ, tình trạng nhược thị của người bệnh. Trong trường hợp nhược thị không kèm theo tổn thương nhìn thấy được ở mắt, hoặc không phát hiện được nguyên nhân thực thể bằng phương pháp thăm khám, các bác sĩ sẽ sử dụng miếng dán che mắt lành để kích thích mắt “lười” hoạt động.

Nhiều người lo lắng nhược thị bẩm sinh có chữa được không, thực tế là bệnh nhược thị ở trẻ phát hiện càng sớm sẽ càng tăng hiệu quả khắc phục. Miếng dán mắt nhược thị được đeo trong 2 đến 6 giờ mỗi ngày có thể việc này phải thực hiện trong vài tháng hoặc nhiều năm, tùy thuộc vào điều kiện mức độ nhược thị.

Có hai loại miếng dán mắt: một loại hoạt động giống như băng hỗ trợ và được đặt trực tiếp lên mắt; một loại khác được thiết kế cho người đeo kính, kính bên mắt khỏe sẽ được che lại, sau đó đeo lên mắt, đây cũng là câu trả lời cho những ai còn thắc mắc nhược thị có đeo kính không.

Biện pháp phòng ngừa và điều trị

Người bị nhược thị có thể được đeo kính với một bên mắt khỏe được che bằng miếng dán

Ở một số nước tiên tiến, các chuyên gia cho bệnh nhân tập các bài tập cải thiện độ nhạy cảm trước ánh sáng cũng như kích thích thần kinh thị giác thông qua chương trình máy tính. Hiện nay, chương trình điều trị bằng máy tính RevitalVision là chương trình duy nhất được FDA (Hoa Kỳ) đồng ý cho đưa vào chữa nhược thị.

Nhược thị khúc xạ có thể được khắc phục bằng cách điều chỉnh độ kính của ở hai mắt. Đeo kính sẽ giúp gửi hình ảnh lên não một cách rõ ràng, tập trung hơn, nhờ đó “bật công tắt” để mắt yếu làm việc. Điều này cho phép não sử dụng mắt cùng nhau và phát triển thị lực bình thường.

Nếu nhược thị xuất phát từ những nguyên nhân thực thể như lác, đục thủy tinh thể hay tổn thương võng mạc, có thể được can thiệp bằng biện pháp phẫu thuật để cải thiện thị lực cho mắt. Việc chữa nhược thị cho người lớn sẽ khó khăn hơn trẻ nhỏ, thậm chí nhiều trường hợp phải mang bệnh suốt đời.

Phòng ngừa nhược thị

Kiểm tra mắt khi có những dấu hiệu bất thường đầu tiên để chủ động bảo vệ mắt kịp thời. Nhược thị rất nguy hiểm và có ảnh hưởng lớn đến thị lực, do đó mỗi người cần chủ động hỗ trợ phòng ngừa bằng cách thường xuyên đo khám mắt định kỳ nếu mắt có tật khúc xạ.

Nên đến khám tại các chuyên khoa mắt nếu có các triệu chứng như nhìn mờ, nhìn đôi, lóa sáng vì rất có thể đó là dấu hiệu thông báo thủy tinh thể hay võng mạc – 2 bộ phận quan trọng nhất của mắt đang bị tổn thương.

Chăm sóc mắt bằng cách bổ sung các dưỡng chất chuyên biệt từ thiên nhiên, giúp tăng cường thị lực, giảm các triệu chứng nhìn mờ, mỏi mắt, thị lực không đều, phòng ngừa các bệnh mắt có thể dẫn đến nhược thị như: đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm võng mạc.

Theo các chuyên gia nhãn khoa của Đại học Johns Hopkins (Mỹ), từ cấp độ sinh học phân tử tế bào cho thấy tinh chất Broccophane thiên nhiên chiết xuất từ một loại bông cải xanh (Broccoli) có chứa nhiều Sulforaphane, đây là dưỡng chất quan trọng có khả năng bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể, tăng sức đề kháng cho mắt, nuôi dưỡng và chăm sóc mắt khỏe mạnh từ bên trong.

Bệnh nhược thị sau điều trị vẫn có thể tái phát do đó sau khi khắc phục dẫn cần theo dõi lâu dài và tái khám định kỳ.

Tài liệu tham khảo :

https://aapos.org/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/

https://www.mayoclinic.org/

 


Lão hóa mắt là gì? Những nguyên nhân làm cho mắt nhanh bị lão hóa
Hiện không ít người mới bước sang tuổi 40 nhưng “tuổi của mắt” đã lên đến độ tuổi 50, 60 với các triệu chứng như nhìn mờ, mỏi, khô mắt, nhìn gần không rõ... Theo đánh giá...
Chi tiết
Tật Khúc Xạ Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị
Mắt là một trong năm giác quan quan trọng của con người và đảm nhận chức năng nhìn, quan sát, thu nhận lại hình ảnh, màu sắc của sự vật để chuyển vào não xử lý và lưu trữ. Tuy nhiên để...
Chi tiết
Đột quỵ mắt - Lời cảnh báo cho những người nghiện điện thoại
Một người đàn ông Trung Quốc vừa bị đột quỵ mắt (mù tạm thời) do dùng smartphone nhiều giờ liền trong bóng tối trước khi đi ngủ. Đây là lời cảnh báo đối với những ai có thói quen không...
Chi tiết
Đục thủy tinh thể ở người già, Vì sao người trẻ vẫn bị
Đục thủy tinh thể ở người trẻ đang ngày càng phổ biến do một loạt tác nhân thời đại như: môi trường sống ô nhiễm, áp lực và môi trường công việc, ô nhiễm ánh sáng...
Chi tiết
Chống mỏi mắt khi ngồi máy tính, chảy nước mắt sống phải làm sao?
Xem điện thoại nhiều bị mỏi mắt, nhức mắt, chảy nước mắt sống… là những triệu chứng của hội chứng thị giác màn hình mà ít người biết. Nguy cơ mắc hội chứng này gặp ở 75% những...
Chi tiết
6 cách bảo vệ mắt cho dân văn phòng đơn giản nhưng ít ai biết!
Thường xuyên sử dụng các thiết bị công nghệ như máy vi tính, laptop, điện thoại… khiến mắt dễ bị mỏi mắt, bị khô và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mắc các bệnh khúc xạ về mắt. Đặc biệt, có...
Chi tiết
Nguyên nhân, cách ngăn ngừa và cải thiện bệnh thoái hóa điểm vàng
Dạo web, lướt mạng xã hội rồi rep chat với bạn bè khiến mắt bạn vẫn phải làm việc dù đang giải trí, thư giãn. Bạn có biết việc tiếp xúc quá nhiều với các thiết bị điện tử không chỉ...
Chi tiết
5 dấu hiệu ung thư võng mạc mắt
Ung thư võng mạc mắt là bệnh mắt nguy hiểm, giai đoạn đầu các triệu chứng biểu hiện của bệnh thường rõ ràng hoặc dễ gây nhầm lẫn, do đó khi phát hiện các bất thường ở mắt như những...
Chi tiết
Bệnh viêm võng mạc mắt vùng trung tâm
Bệnh viêm võng mạc mắt vùng trung tâm còn được biết đến với tên gọi hắc võng mạc trung tâm thanh dịch hay viêm võng mạc trung tâm thanh dịch, đây là bệnh mà khu vực trung tâm hay còn gọi là...
Chi tiết
Các bệnh võng mạc thường gặp ở người trẻ
Môi trường ô nhiễm, khói bụi, chất độc hại, thiết bị điện tử,... gây áp lực lên sức khỏe con người trong đó có đôi mắt. Thống kê cho thấy các bệnh lý về mắt đang ngày càng trẻ hóa,...
Chi tiết


WIT - TĂNG CƯỜNG THỊ LỰC
GIẢM MỜ, MỎI MẮT

x

Mẹo giảm nguy cơ tăng độ cho người cận thị