Nhược thị có nguy hiểm không? Cần lưu ý những gì?
Nhược thị gây suy yếu thị lực và thường chỉ ảnh hưởng đến một bên mắt. Đây là bệnh lý về mắt khó phát hiện vì hầu như không có bất kỳ triệu chứng nào. Vậy nguyên nhân thật sự của căn bệnh này là gì? Nhược thị có nguy hiểm không? Nội dung bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc cho bạn.
Tìm hiểu nhược thị là gì?
Nhược thị còn được gọi là bệnh mắt lười, chỉ tình trạng thị lực suy yếu do thị giác không phát triển toàn diện. Nhược thị thường chỉ xảy ra ở một bên mắt. Tình trạng này được chia thành hai hình thái chính là nhược thị chức năng và nhược thị thực thể. Nhược thị chức năng là khi thị lực của mắt còn khả năng cải thiện và phục hồi chức năng sau một khoảng thời gian điều trị thích hợp. Trái lại, nhược thị thực thể diễn tả tình trạng mất thị lực không thể khôi phục hoàn toàn. (1)
Nhược thị thường không có triệu chứng. Trẻ nhỏ bị nhược thị sẽ khó phát hiện vì trẻ không biết nên không chia sẻ với cha mẹ. Nếu không được điều trị kịp thời, nhược thị có thể tiến triển đến mức mù lòa vĩnh viễn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Nhược thị có nguy hiểm không?
Vậy nhược thị có nguy hiểm không? Khi một trong hai mắt bị suy giảm chức năng, mắt còn lại phải chịu trách nhiệm toàn bộ gánh nặng thị giác, dẫn đến tình trạng mất cân bằng thị giác. Điều này không chỉ làm giảm khả năng nhìn đa chiều và thị lực tương phản mà còn khiến mắt không bị ảnh hưởng trở thành mắt độc nhất, mất đi “mắt dự trữ” trong trường hợp xảy ra bệnh lý hoặc chấn thương. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nhược thị có thể không chữa khỏi được, thậm chí là mù lòa vĩnh viễn, ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống của người bệnh. (2)
Nguyên nhân dẫn đến bệnh nhược thị
Một số nguyên nhân phổ biến gây ra nhược thị:
- Lác mắt: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của nhược thị, đặc biệt là ở trẻ em có tình trạng lác ở một bên mắt. Ở tình trạng này, não sẽ phụ thuộc vào tín hiệu từ mắt lành, làm cho mắt kia dần mất chức năng.
- Rối loạn khúc xạ: Sự khác biệt trong tình trạng khúc xạ giữa hai mắt, hay còn gọi là bất đồng khúc xạ, làm cho tình trạng nhược thị trở nên trầm trọng hơn nếu người bệnh không thăm khám và không đeo kính hỗ trợ.
- Đường đi của ánh sáng bị cản trở: Đường đi của ánh sáng bị cản trở khi đến võng mạc có thể xảy ra do các vấn đề như sẹo giác mạc, đục thể thủy tinh bẩm sinh hoặc sụp mí,… vì vậy ánh sáng bị ngăn cản khi đến võng mạc. (3)
Thị lực phát triển nhanh nhất trong những năm đầu đời, đạt đến mức gần như tối ưu vào khoảng 6 tuổi và ổn định ở giai đoạn 12 tuổi. Khi trẻ bị nhược thị sớm (đặc biệt trước 6 tuổi) cần được phát hiện sớm để kịp thời ngăn chặn bệnh tiến triển. Chẩn đoán kịp thời và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ sẽ giúp cải thiện khả năng thị giác và ngăn ngừa nhược thị kéo dài vĩnh viễn.
Lác mắt ở trẻ có nguy cơ dẫn đến nhược thị
Chẩn đoán bệnh nhược thị như thế nào?
Nhược thị có nguy hiểm không và làm thế nào để sớm phát hiện nhược thị ở trẻ nhỏ? Chẩn đoán nhược thị thường được tiến hành thông qua các cuộc khám mắt toàn diện và đo thị lực. Các bác sĩ nhãn khoa sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau để đánh giá thị lực, tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ. Đặc biệt, trẻ em bị lác mắt cần được theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu của nhược thị.
Do nhược thị thường chỉ ảnh hưởng đến một mắt và không dễ nhận biết, nên nhiều bậc cha mẹ không nhận thức được sự cần thiết phải đưa trẻ đi khám mắt định kỳ. Vì vậy, có nhiều trường hợp trẻ bị nhược thị mà không được phát hiện kịp thời, chỉ đến khi các bác sĩ nhãn khoa thực hiện các cuộc khám mắt chuyên sâu mới phát hiện ra.
Một trong những công cụ quan trọng nhất trong việc chẩn đoán nhược thị là sử dụng các bài kiểm tra độ sắc nét của thị giác. Các bài kiểm tra này khác với bảng đo thị lực 20/20 thường được sử dụng trong các trường học, phòng khám nhi hay phòng khám chuyên khoa mắt. Bài kiểm tra được thiết kế để cung cấp thông tin chi tiết hơn về khả năng nhìn của trẻ, giúp phát hiện và điều trị nhược thị hiệu quả hơn.
Chữa nhược thị có khó không?
Điều trị nhược thị không hẳn là khó, nhưng đòi hỏi sự kiên trì và kết hợp từ phía người bệnh và gia đình. Mục tiêu chính của phương pháp điều trị là hạn chế người bệnh sử dụng mắt lành nhằm khuyến khích mắt bị nhược thị hoạt động nhiều hơn.
1. Phương pháp điều trị không phẫu thuật
Các phương pháp điều trị nhược thị không cần phẫu thuật hiện nay rất đa dạng, phổ biến nhất là sử dụng kính hiệu chỉnh. Loại kính này sẽ giúp cải thiện khả năng hội tụ hình ảnh của cả hai mắt, đặc biệt hiệu quả cho những người mắc các tật khúc xạ như cận thị hay viễn thị, qua đó giảm nguy cơ khởi phát thành nhược thị.
Với những người có mắt nhạy cảm hoặc yếu, các bác sĩ có thể chỉ định sử dụng miếng dán mắt. Phương pháp này nhằm che mắt khỏe hơn để khuyến khích mắt yếu hoạt động nhiều hơn, thường được áp dụng trong khoảng từ 3 đến 6 tiếng mỗi ngày và có thể kéo dài vài tháng hoặc vài năm tùy vào tình trạng bệnh.
Ngoài ra, người bệnh có thể sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất Atropine theo chỉ định của bác sĩ để làm giảm hoạt động của mắt khỏe, với mục đích điều trị tương tự như miếng dán mắt. Tuy nhiên, người bệnh cần lưu ý tuân thủ nghiêm ngặt theo đơn kê để tránh các phản ứng phụ như kích ứng mắt hay nhạy cảm với ánh sáng. Đây là những hiện tượng thường gặp trong giai đoạn đầu điều trị và thường sẽ dần ổn định sau một thời gian.
Sử dụng miếng dán mắt để cải thiện thị lực và khả năng hoạt động của mắt bị nhược thị
2. Phương pháp điều trị phẫu thuật
Nếu các phương pháp trên không đem lại kết quả như mong đợi, các bác sĩ có thể cân nhắc đến giải pháp phẫu thuật. Tùy theo nguyên nhân gây ra nhược thị và độ tuổi của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phẫu thuật thích hợp.
Chẳng hạn, đối với bệnh nhân bị đục thủy tinh thể có thể được chỉ định phẫu thuật cấy ghép hoặc thay thủy tinh thể mới để cải thiện thị lực. Đối với những người bị nhược thị do sụp mí mắt, phẫu thuật kéo mí là lựa chọn tối ưu nhất. Ngoài ra, các ca bệnh lác mắt cũng có thể được cải thiện thông qua phẫu thuật, giúp người bệnh cải thiện diện mạo và tự tin hơn trong giao tiếp.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phẫu thuật không phải là giải pháp cuối cùng có thể loại bỏ hoàn toàn nhược thị. Tình trạng này vẫn có khả năng tái phát tùy thuộc vào sức khỏe mắt và cách chăm sóc sau phẫu thuật của người bệnh.
Phòng ngừa nhược thị như thế nào?
Hiện tại bạn đã hiểu nhược thị có nguy hiểm không. Mặc dù chưa có hướng dẫn cụ thể nào về việc phòng ngừa nhược thị, nhưng bạn có thể áp dụng một số biện pháp sau đây để cải thiện và bảo vệ thị lực cho chính mình và người thân:
1. Hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử
Sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại di động, máy tính bảng, máy vi tính,… không ngừng nghỉ có thể gây căng thẳng mắt nghiêm trọng. Bạn nên thiết lập giới hạn thời gian hàng ngày cho việc sử dụng các thiết bị này và đảm bảo đặt chúng ở khoảng cách an toàn từ mắt, điều chỉnh độ sáng cũng như độ tương phản của màn hình sao cho phù hợp nhất.
Đặc biệt, nếu bạn phải làm việc liên tục với các thiết bị điện tử, hãy áp dụng quy tắc 20 – 20 – 20 để bảo vệ mắt. Nghĩa là sau mỗi 20 phút làm việc, hãy để mắt nghỉ ngơi trong 20 giây bằng cách nhìn vào một điểm xa tối thiểu 20 feet (khoảng 6 mét). Phương pháp này sẽ giúp mắt giảm căng thẳng và cải thiện khả năng điều tiết thị lực.
2. Bảo vệ mắt khỏi ánh sáng xanh và ánh sáng mặt trời
Tia UV từ ánh sáng mặt trời và ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị điện tử có thể gây hại nghiêm trọng cho mắt. Để bảo vệ mắt, bạn nên đeo kính râm có khả năng chống tia UV khi ra ngoài. Ngoài ra, khi làm việc với điện thoại hoặc máy tính, bạn nên sử dụng kính chống ánh sáng xanh để giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của ánh sáng xanh lên mắt, từ đó giúp giảm mỏi mắt và bảo vệ thị lực.
3. Giữ vệ sinh mắt
Giữ vệ sinh mắt để phòng ngừa các bệnh về mắt nói chung và nhược thị nói riêng. Bạn có thể làm sạch mắt mỗi ngày bằng nước sạch hoặc dung dịch khoáng chuyên dụng. Ngoài ra, hãy rửa tay thật sạch trước khi chạm vào mắt và hạn chế tối đa chạm tay lên mắt để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng. Nếu bạn sử dụng thuốc nhỏ mắt, không nên để đầu lọ thuốc chạm vào mắt.
4. Thực hiện bài tập mắt
Đây là phương pháp “tập thể dục” cho mắt. Thực hiện các bài tập mắt đều đặn có thể giúp giảm căng thẳng và tăng cường tuần hoàn máu cho mắt, từ đó duy trì thị lực khỏe mạnh. Dưới đây là một số bài tập mắt đơn giản dễ áp dụng:
- Xoay mắt: Nhẹ nhàng xoay mắt theo chiều kim đồng hồ và ngược lại, mỗi hướng khoảng 10 lần. Động tác này giúp cơ mắt linh hoạt và giảm mỏi mắt.
- Nhìn xa và gần: Chọn một điểm xa, nhìn vào đó trong vài giây, sau đó chuyển ánh nhìn về một điểm gần hơn và tập trung trong vài giây. Lặp lại động tác này nhiều lần để tăng cường khả năng điều tiết của mắt.
- Massage mắt: Dùng ngón tay áp nhẹ lên vùng da xung quanh mắt và massage nhẹ nhàng với chuyển động tròn. Đảm bảo tay bạn sạch sẽ trước khi thực hiện để tránh nhiễm khuẩn. Massage giúp thư giãn mắt đồng thời cải thiện tuần hoàn máu tại vùng mắt.
5. Kiểm tra thị lực định kỳ
Kiểm tra thị lực định kỳ giúp bạn sớm phát hiện các nguyên nhân gây nhược thị và ngăn chặn các biến chứng tiềm ẩn. Bạn nên thực hiện khám thị lực định kỳ từ 1 lần mỗi năm. Đối với những người có các bệnh lý về mắt hoặc những yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến thị lực, cần thực hiện thăm khám thường xuyên hơn theo chỉ định của bác sĩ.
Cho trẻ khám mắt định kỳ để sớm phát hiện các dấu hiệu nhược thị hoặc các bệnh lý về mắt khác
Bổ sung thực phẩm hỗ trợ cho mắt từ bên trong
Bên cạnh việc bảo vệ mắt khỏi các yếu tố bên ngoài, chăm sóc mắt từ bên trong bằng cách bổ sung các dưỡng chất từ thiên nhiên có thể nâng cao hiệu quả phòng ngừa nhược thị và các bệnh về mắt khác. Các dưỡng chất có lợi cho mắt sẽ giúp tăng cường thị lực, giảm các triệu chứng như mờ mắt, mỏi mắt và thị lực không đều, đồng thời phòng ngừa các bệnh nguy hiểm về mắt như đục thủy tinh thể và thoái hóa hoàng điểm võng mạc.
Nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học Johns Hopkins (Mỹ) ở cấp độ sinh học phân tử đã cho thấy, tinh chất Broccophane từ bông cải xanh (Broccoli) rất giàu Sulforaphane – một dưỡng chất có khả năng bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể, tăng sức đề kháng cho mắt và nuôi dưỡng mắt khỏe mạnh từ bên trong.
Viên uống bổ mắt Wit chứa tinh chất Broccophane, Lutein, Zeaxanthin, DHA,… thiên nhiên có thể hỗ trợ tăng cường sản xuất Thioredoxin, bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc và thủy tinh thể, mang lại các lợi ích cho mắt như:
- Hỗ trợ tăng cường thị lực, giảm các triệu chứng như mắt mờ, nhòe.
- Cung cấp các dưỡng chất hỗ trợ điều tiết mắt, cải thiện tình trạng khô mắt, đau nhức mắt và chảy nước mắt sống.
- Hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện hội chứng rối loạn thị giác (CVS) do sử dụng các thiết bị điện tử, hoặc do ảnh hưởng từ các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị và loạn thị.
- Giảm nguy cơ mắc bệnh đục thủy tinh thể và hỗ trợ cải thiện triệu chứng thoái hóa hoàng điểm, tổn thương võng mạc và giảm nguy cơ mù lòa.
Đối với trẻ em trên 12 tuổi, sử dụng mỗi ngày 1 viên uống bổ mắt như Wit có thể giúp bảo vệ mắt khỏi các tác động từ bên ngoài và cung cấp các dưỡng chất cần thiết để đôi mắt luôn khỏe mạnh.
Viên uống Wit có thể sử dụng cho trẻ em trên 12 tuổi
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có thể hiểu rõ nhược thị có nguy hiểm không. Nhược thị chủ yếu ảnh hưởng đến một mắt và hiếm khi xảy ra ở cả hai mắt cùng lúc. Đa phần các trường hợp nhược thị đều có thể phòng ngừa hoặc điều trị hiệu quả khi có sự can thiệp kịp thời bằng phương pháp phù hợp.
