Tật khúc xạ và cong vẹo cột sống có liên quan không?

Tật khúc xạ và cong vẹo cột sống có liên quan không?

Tật khúc xạ (cận thị, viễn thị, loạn thị) và cong vẹo cột sống không phải là hai bệnh lý có mối quan hệ nguyên nhân – hệ quả trực tiếp theo y khoa. Tuy nhiên, giữa chúng tồn tại sự liên quan chặt chẽ thông qua thói quen tư thế trong sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt ở trẻ em và học sinh.

Khi thị lực suy giảm nhưng không được phát hiện và điều chỉnh kịp thời, người bệnh dễ mắc các tật khúc xạ và có xu hướng cúi sát vở, nghiêng đầu, rướn cổ hoặc gù lưng để nhìn rõ hơn. Nhưng tư thế sai lệch này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, cột sống phải chịu lực không đều. Lâu dần, hệ cơ – xương mất cân bằng, các đốt sống phát triển lệch trục và hình thành cong vẹo cột sống.

Trong khi đó, những người đã có tình trạng cong vẹo cột sống thường gặp rối loạn tư thế đầu – cổ. Khi trục cột sống bị lệch, khoảng cách và góc nhìn giữa mắt với sách vở hoặc màn hình thay đổi, khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn để nhìn rõ. Điều này làm mắt nhanh mỏi và có thể thúc đẩy tật khúc xạ tiến triển nhanh hơn.

Như vậy, tật khúc xạ và cong vẹo cột sống tạo thành “vòng xoắn” ảnh hưởng lẫn nhau: nhìn kém dẫn đến tư thế sai, làm tăng nguy cơ lệch cột sống, trong khi cột sống lệch lại khiến mắt phải hoạt động nhiều hơn, làm thị lực suy giảm nhanh hơn.

Tật khúc xạ và cong vẹo cột sống có mối liên hệ mật thiết với nhau

Dấu hiệu trẻ vừa có tật khúc xạ vừa có vấn đề cột sống

Trẻ vừa mắc tật khúc xạ vừa gặp vấn đề về cột sống thường biểu hiện qua những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày, nhưng dễ bị cha mẹ bỏ qua:

• Biểu hiện liên quan đến thị lực: Hay cúi sát vở, màn hình khi học hoặc xem tivi; nheo mắt, nghiêng đầu để nhìn rõ; hay than mỏi mắt, nhức đầu sau giờ học; thường xuyên dụi mắt, chớp mắt nhiều.
• Biểu hiện về tư thế và cột sống: Ngồi học gù lưng, đầu chúi về phía trước; thói quen ngồi vẹo, lệch hẳn sang một bên; lưng cong, cổ rướn, dáng đi đứng không thẳng; khi cúi người, thấy một bên lưng nhô cao hơn.
• Cảm giác cơ thể của trẻ: Hay than mỏi cổ, đau vai gáy; đau lưng sau khi ngồi học lâu; dễ mệt khi phải giữ tư thế ngồi lâu.

Nếu trẻ xuất hiện đồng thời các dấu hiệu ở cả ba nhóm trên, khả năng cao trẻ đang gặp vấn đề về tật khúc xạ và cong vẹo cột sống. Khi đó, cha mẹ nên cho trẻ kiểm tra mắt và thăm khám cột sống sớm để được chỉnh kính đúng độ, hướng dẫn tư thế chuẩn và can thiệp kịp thời, tránh để tình trạng tiến triển nặng hơn.

Tật khúc xạ không điều chỉnh có thể làm nặng cong vẹo cột sống không?

Tật khúc xạ không được điều chỉnh đúng cách có thể góp phần làm nặng tình trạng cong vẹo cột sống, đặc biệt ở trẻ trong độ tuổi phát triển. Khi nhìn mờ, trẻ thường tự “bù trừ” bằng cách cúi sát, nghiêng đầu, lệch vai hoặc xoay người để nhìn rõ hơn. Những tư thế sai này nếu lặp lại hằng ngày và kéo dài sẽ tạo áp lực không đều lên cột sống, làm lệch trục đầu – cổ – vai – lưng. Ở giai đoạn xương còn mềm và dễ biến dạng, thói quen ngồi học lệch kéo dài có thể khiến cột sống cong lệch rõ hơn, làm nặng thêm tình trạng vẹo đã có sẵn hoặc thúc đẩy hình thành cong vẹo chức năng.

Ngược lại, khi tật khúc xạ được phát hiện sớm và đeo kính đúng số, trẻ sẽ nhìn rõ ở khoảng cách chuẩn, duy trì được tư thế ngồi thẳng, từ đó giảm các tác động cơ học bất lợi lên cột sống và góp phần phòng ngừa tiến triển cong vẹo.

Vai trò của việc khám mắt trong phòng ngừa cong vẹo cột sống học đường

Khám mắt định kỳ giữ vai trò quan trọng trong phòng ngừa cong vẹo cột sống học đường, bởi thị lực tốt giúp trẻ duy trì tư thế học tập đúng. Khi tật khúc xạ được phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời, trẻ sẽ nhìn rõ ở khoảng cách chuẩn, hạn chế thói quen cúi sát, nghiêng đầu hay lệch vai để “bù” cho việc nhìn mờ. Nhờ đó, trục đầu – cổ – lưng được giữ thẳng, áp lực lên cột sống phân bố đồng đều hơn, giảm nguy cơ hình thành và tiến triển cong vẹo. Vì vậy, bên cạnh việc lựa chọn bàn ghế phù hợp và rèn luyện tư thế ngồi học, khám mắt định kỳ là một mắt xích quan trọng giúp bảo vệ cột sống và sự phát triển toàn diện của trẻ.

>>> Xem thêm: Các loại phẫu thuật khúc xạ mắt phổ biến

Làm sao để phòng chống tật khúc xạ và cong vẹo cột sống?

Tật khúc xạ và cong vẹo cột sống học đường thường hình thành từ những thói quen sinh hoạt chưa hợp lý. Việc phòng ngừa sớm cho cả thị lực và tư thế ngồi chính là chìa khóa giúp trẻ học tập thoải mái, phát triển cân đối và giảm thiểu những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

1. Khám và theo dõi định kỳ

• Khám mắt cho trẻ 6-12 tháng/lần để phát hiện sớm tật khúc xạ.
• Kiểm tra tư thế và cột sống định kỳ tại trường hoặc cơ sở y tế.
• Khi có chỉ định, cho trẻ đeo kính đúng số, đúng thời điểm.

Khám mắt định kỳ là cách đơn giản giúp hỗ trợ phòng ngừa tật khúc xạ cong vẹo cột sống

2. Giữ tư thế học tập đúng

• Ngôi thẳng lưng, hai vai cân bằng, đầu không nghiêng.
• Mắt cách sách vở khoảng 30-35cm, không cúi sát.
• Bàn ghế được thiết kế phù hợp với chiều cao và tầm vóc của trẻ.
• Tránh học trên giường, nằm sấp xem điện thoại, cúi đầu quá lâu.

3. Môi trường học tập hợp lý

• Đảm bảo ánh sáng đầy đủ, không chói, không quá tối.
• Màn hình đặt ngang tầm mắt, khoảng cách an toàn.
• Sắp xếp góc học tập gọn gàng, giúp trẻ ngồi đúng tư thế.

4. Bảo vệ mắt hàng ngày

• Để mắt được thư giãn sau mỗi 30–40 phút học liên tục.
• Giảm thời lượng tiếp xúc với điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử.
• Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời hằng ngày.
• Tăng cường vận động, giúp cột sống linh hoạt và khỏe mạnh.

5. Tăng cường vận động cho cột sống

• Khuyến khích trẻ chơi thể thao nhẹ nhàng, bơi lội, đạp xe, chạy bộ.
• Tập các bài giúp khỏe cơ lưng, cơ bụng.
• Tránh mang balo quá nặng hoặc đeo một bên.

Từ 12 tuổi trở lên, có thể bổ sung các dưỡng chất như Broccophane (chiết xuất từ bông cải xanh), Lutein, Zeaxanthin, Omega 3, vitamin A, C, E, kẽm… để hỗ trợ thị lực, phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển của các tật khúc xạ từ bên trong.

Tật khúc xạ và cong vẹo cột sống không tồn tại độc lập mà có mối liên hệ mật thiết thông qua tư thế sinh hoạt và học tập hằng ngày của trẻ. Khi thị lực suy giảm, trẻ thường phải cúi sát, nghiêng đầu hoặc lệch vai để nhìn rõ, lâu dần tạo áp lực không đều lên cột sống và làm tăng nguy cơ cong vẹo. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời tật khúc xạ, kết hợp rèn luyện tư thế đúng, lựa chọn bàn ghế phù hợp và khám định kỳ cho cả mắt lẫn cột sống là giải pháp then chốt. Chủ động chăm sóc ngay từ sớm sẽ giúp trẻ học tập thoải mái, phát triển cân đối và hạn chế tối đa những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.