Phân biệt viễn thị và loạn thị khác nhau ra sao?

Theo các bác sĩ nhãn khoa, viễn thị và loạn thị là những tật khúc xạ có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh đến người lớn tuổi. Mặc dù, hai tật khúc xạ này đều làm giảm thị lực, nhưng nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị không giống nhau. Bài viết dưới đây Wit sẽ giúp bạn phân biệt rõ, từ đó nhận biết sớm và lựa chọn phương án điều chỉnh phù hợp nhất cho đôi mắt.

Viễn thị và loạn thị

Hiểu đúng viễn thị và loạn thị

Viễn thị và loạn thị được phân biệt bằng định nghĩa khoa học như sau:

Viễn thị là tình trạng mắt nhìn rõ các vật thể ở xa, trong khi các vật ở gần lại mờ hơn. Sự bất thường này là do giác mạc phẳng hơn mức trung bình. Tật khúc xạ này xảy ra khi các tia sáng đi vào mắt hội tụ phía sau võng mạc.
Loạn thị xảy ra khi giác mạc hoặc thủy tinh thể có độ cong bất thường, khiến ánh sáng hội tụ tại nhiều điểm trong mắt, bao gồm cả võng mạc. Kết quả là, thị lực có thể bị méo mó hoặc mờ đi đối với cả vật ở gần và ở xa. Tình trạng này, với hình dạng giác mạc có thể trông giống như một quả bóng bầu dục, khiến việc lấy nét hình ảnh chính xác trở nên khó khăn.

Cách phân biệt viễn thị và loạn thị

Các cách giúp phân biệt, từ đó giúp người bệnh có biện pháp chăm sóc phù hợp:

	Viễn thị	Loạn thị
Nguyên nhân	Viễn thị thường là do cấu trúc nhãn cầu ngắn hơn bình thường. Giác mạc quá dẹt hoặc thủy tinh thể yếu Do phẫu thuật hoặc chấn thương mắt. Mắc bệnh lý như đái tháo đường, bệnh thủy tinh thể… cũng có thể gây viễn thị tạm thời.	Loạn thị có thể do bẩm sinh, tuổi tác dẫn đến thay đổi độ cong giác mạc theo thời gian. Mắt bị tổn thương hoặc do tác động của phẫu thuật như mổ LASIK, ghép giác mạc… Viễn thị cũng có thể do bệnh lý giác mạc như bệnh keratoconus khiến giác mạc mỏng và nhô ra bất thường.
Triệu chứng	Nhìn mờ khi quan sát gần, mỏi mắt, phải nheo mắt hoặc căng mắt mới nhìn rõ. Nhức đầu sau khi làm làm việc lâu, nhất là buổi chiều hoặc tối. Người lớn tuổi (sau 40 tuổi) thường thấy thị lực giảm dần khi đọc gần, đây là dạng viễn thị tuổi già (lão thị).	Triệu chứng của loạn thị có thể xảy ra như mệt mỏi, đau đầu và mỏi mắt. Đặc biệt là tầm nhìn mờ hoặc các vùng tầm nhìn bị méo mó là dấu hiệu đặc trưng khi bị loạn thị. (1)
Đối tượng thường gặp	Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Người trưởng thành có cấu trúc mắt đặc biệt: giác mạc phẳng hoặc nhãn cầu ngắn bẩm sinh. Người trung niên cao tuổi, có thể bắt đầu có dấu hiệu từ sau 40 tuổi.	Phần lớn người bị loạn thị là bẩm sinh, do giác mạc không tròn đều. Người sau phẫu thuật LASIK, đục thủy tinh thể hoặc giác mạc bị biến dạng… Đang mắc bệnh lý giác mạc như keratoconus, sẹo giác mạc, viêm giác mạc…
Phương pháp điều trị	Viễn thị thường được điều trị bằng kính gọng hoặc kính áp tròng nhằm điều chỉnh ánh sáng đi vào mắt để nhìn rõ hơn. Các phương pháp phẫu thuật như LASIK, PRK, ICL, RLE cũng có thể điều trị viễn thị.	Kính mắt hoặc kính áp tròng: cả 2 hình thức đeo kính đều hoạt động bằng cách tập trung ánh sáng vào võng mạc ở phía sau mắt để có thể nhìn rõ hơn. Có hai loại kính áp tròng phổ biến dành cho mắt loạn thị: kính áp tròng mềm hình xuyến và kính áp tròng cứng thấm khí (RGP). Phẫu thuật khúc xạ: LASIK và các thủ thuật khác, tia laser có tác dụng định hình lại giác mạc để điều chỉnh cách ánh sáng truyền qua.
Mức độ ảnh hưởng đến thị lực	Nếu bị viễn thị, bạn sẽ vô tình phải gắng sức nhiều hơn để duy trì tầm nhìn xa rõ ràng và thậm chí phải gắng sức nhiều hơn nữa để nhìn rõ ở cự ly gần. Nỗ lực này có thể gây mệt mỏi, căng thẳng, khó chịu và đau đầu. Nếu thủy tinh thể của mắt không thể điều chỉnh vật thể vào đúng tiêu điểm, tình trạng mờ mắt sẽ xảy ra.	Bệnh nhân loạn thị bị giảm chất lượng thị lực, tăng chói (53-77%), quầng sáng (28-80%), khó khăn khi lái xe ban đêm (66%), té ngã và phụ thuộc vào kính (45-85%). Bệnh nhân loạn thị thực hiện các hoạt động cần dùng thị lực chậm hơn (1 Diop, chậm hơn 9%; 2 Diop, chậm hơn 29%) và mắc nhiều lỗi hơn (1 Diop, nhiều lỗi hơn 38%; 2 Diop, nhiều lỗi hơn 370%) so với những người đã điều chỉnh hoàn toàn.
Tần suất xảy ra	Tỷ lệ viễn thị chiếm khoảng 5–10% dân số thế giới, tùy vào độ tuổi và khu vực địa lý. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2023) ước tính khoảng 1 trong 4 người trên 40 tuổi có biểu hiện viễn thị tuổi già (presbyopia), do thủy tinh thể mất dần khả năng điều tiết. (2)	Tỷ lệ loạn thị trong dân số nói chung dao động từ 8 đến 62%, với tỷ lệ cao hơn ở những người từ 70 tuổi trở lên.
Khả năng tiến triển	Khả năng tiến triển của viễn thị thay đổi theo độ tuổi. Ở trẻ nhỏ, viễn thị sinh lý thường tự giảm dần theo tuổi trưởng thành. Người trưởng thành thường có độ viễn thị ổn định, ít thay đổi theo thời gian. Từ sau 40 tuổi, viễn thị dễ tăng lên do lão thị, khi thủy tinh thể mất khả năng điều tiết.	Khả năng tiến triển của loạn thị phụ thuộc vào từng nguyên nhân và độ tuổi của người mắc. Ở trẻ em, loạn thị nhẹ có xu hướng giảm dần khi mắt phát triển. Tuy nhiên, nếu loạn thị nặng hoặc kèm cận – viễn thị, loạn thị thường kéo dài và cần chỉnh kính sớm để tránh nhược thị.

>>> Xem thêm: Cận thị và viễn thị là gì? So sánh sự khác nhau như thế nào?

Khi nào viễn thị và loạn thị xuất hiện cùng lúc?

Viễn thị và loạn thị có thể xuất hiện cùng lúc vì loạn thị có thể kết hợp với các tật khúc xạ khác bao gồm viễn thị hoặc cận thị. Hai rối loạn thị giác này liên quan đến cách mắt hội tụ ánh sáng, nhưng chúng ảnh hưởng đến các khía cạnh khác nhau của thị lực. Trong khi viễn thị làm thay đổi điểm hội tụ tổng thể, loạn thị làm thay đổi độ sắc nét của hình ảnh theo một số hướng nhất định.

Người viễn thị cũng có thể có giác mạc hình dạng bất thường, dẫn đến loạn thị. Bác sĩ nhãn khoa thường có thể xác định hai tình trạng này trong quá trình khám mắt toàn diện.

Khi loạn thị và viễn thị cùng tồn tại, các triệu chứng có thể bao gồm:

Nhìn mờ hoặc méo mó ở mọi khoảng cách.
Đau đầu sau khi gắng sức nhìn trong thời gian dài.
Mỏi mắt và khó duy trì tiêu điểm rõ nét.

Cách chăm sóc mắt giúp giảm tiến triển viễn thị và loạn thị

Lưu lại những cách hỗ trợ chăm sóc mắt viễn thị và loạn thị đơn giản, dễ làm:

Cho mắt nghỉ ngơi thường xuyên (quy tắc 20-20-20: cứ sau 20 phút, nhìn vào một vật cách xa 20 feet (6m) trong 20 giây).
Ánh sáng phù hợp để đọc và làm việc gần, giữ khoảng tối thiểu 30cm khi đọc sách.
Hạn chế thời gian sử dụng màn hình điện tử, đặc biệt là đối với trẻ em.
Dành thời gian ở ngoài trời để mắt tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên.
Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh giàu vitamin A, C, E và axit béo omega-3.
Khám mắt định kỳ không chỉ là việc thay kính hoặc kính áp tròng, mà còn là cách chủ động phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, ngăn ngừa biến chứng và đảm bảo đôi mắt luôn khỏe mạnh trong nhiều năm tới.

Bổ sung tinh chất bổ mắt từ thiên nhiên chuyên biệt như Broccophane. Đây là một hợp chất tự nhiên giúp kích hoạt quá trình sản sinh Thioredoxin – loại protein phân tử nhỏ có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và duy trì hoạt động của mắt. Sự thiếu hụt Thioredoxin có thể làm suy yếu cấu trúc võng mạc và thủy tinh thể, khiến thị lực giảm dần và làm tăng nguy cơ mắc các tật khúc xạ như viễn thị và loạn thị, cũng như các bệnh lý nghiêm trọng hơn như đục thủy tinh thể hoặc thoái hóa hoàng điểm.

Broccophane giúp nuôi dưỡng tế bào mắt từ bên trong, tăng cường khả năng điều tiết, đồng thời bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể khỏi tổn thương. Nhờ đó, hỗ trợ duy trì thị lực cho đôi mắt sáng rõ và linh hoạt hơn, giảm nguy cơ tiến triển các bệnh lý gây suy giảm thị giác lâu dài.

Ăn uống lành mạnh và chọn thực phẩm tốt cho mắt để giữ thị lực sáng rõ, tinh anh.

Đôi mắt đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống của mỗi người. Viễn thị và loạn thị đều là những tật khúc xạ phổ biến ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thị giác, nhưng mỗi tình trạng lại có nguyên nhân, triệu chứng và cách khắc phục khác nhau. Việc nhận biết sớm và phân biệt chính xác giữa hai loại tật khúc xạ này giúp lựa chọn phương pháp điều chỉnh phù hợp.