Đục thủy tinh thể (Cườm khô): Nguyên nhân và cách điều trị

04/11/2020

Bệnh đục thủy tinh thể là một trong những nguyên gây giảm thị lực và mù lòa đứng đầu trên thế giới và cả Việt Nam, bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng thường ở độ tuổi trên 50. Phát hiện sớm các triệu chứng đục thủy tinh thể và ngăn ngừa từ sớm là yếu tố quyết định để tránh khỏi bệnh mắt nguy hiểm này.



Đục thủy tinh thể là gì?

Bệnh đục thủy tinh thể (Cataract) hay còn gọi là đục nhân mắt, bệnh cườm đá, cườm khô. Là tình trạng rối loạn thị lực do cấu trúc protein của thủy tinh thể bị thay đổi dưới tác động của các chất có hại sinh ra từ bên trong cơ thể hoặc từ môi trường bên ngoài.

Thành phần tỷ lệ protein bị xáo trộn làm thay đổi độ dày, độ cong, độ trong, độ đàn hồi của thủy tinh thể, khiến thủy tinh thể mờ đục. Từ đó cản trở, không cho ánh sáng đi qua gây suy giảm thị lực thậm chí mù lòa. Hầu hết tình trạng mắt này phát triển chậm và ban đầu không cảm thấy khó chịu. Tuy nhiên, theo thời gian, nó sẽ làm cản trở thị lực và khiến người bệnh khó khăn trong việc lái xe, đọc sách hay thực hiện các hoạt động thường ngày.

Tên

Thủy tinh thể mắt bình thường và thủy tinh thể bị đục

Dấu hiệu đục thủy tinh thể

Bệnh nhân mắc phải đục thủy tinh thể mắt có thể trải qua các cấp độ từ nhẹ đến nặng. Tùy vào giai đoạn phát triển của bệnh sẽ có các triệu chứng khác nhau.

Triệu chứng đục thủy tinh thể giai đoạn sớm

Ở giai đoạn sớm, mắt không biểu hiện những triệu chứng cụ thể, những dấu hiệu xuất hiện ban đầu như:

  • Mờ mắt

Thị lực của bạn sẽ bắt đầu giảm dần, cảm giác có một lớp màng mây che phũ trước mắt là một trong những triệu chứng ban đầu của bệnh. Tình trạng mờ mắt xảy ra là do các khối protein trong mắt cản trở quá trình thu nhận hình ảnh của võng mạc.

  • Khó khăn khi lái xe vào ban đêm

Tình trạng đục thủy tinh thể cũng khiến cho mắt người bệnh khó cân bằng giữa bóng tối và ánh sáng khi lái xe vào ban đêm. Nếu trong quá trình lái xe, đèn đường và đèn xe khiến bạn đau đầu nhức mắt thì bạn nên đi thăm khám.

  • Mắt mờ như có màng che

Suy giảm thị lực, đặc biệt là mắt bị mờ như có màng che làm cho hình ảnh bị phai màu, màu không chuẩn cũng là dấu hiệu điển hình của đục thủy tinh thể.

Dấu hiệu đục thủy tinh thể giai đoạn muộn

Bệnh đục thủy tinh thể khi bước vào giai đoạn muộn, mắt sẽ bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu rõ rệt hơn:

  • Màu sắc của thủy tinh thể thay đổi

Khi bệnh tiến triển ở giai đoạn muộn sẽ khiến màu sắc của thủy tinh thể thay đổi, chúng bắt đầu sẫm màu hơn

  • Nhìn thấy chấm đen trước mắt

Bên cạnh dấu hiệu nhìn xa kém do thị lực giảm, khi mắt nhìn thấy những chấm đen có nhiều hình dạng và kích thước khác nhau lơ lửng trong tầm nhìn. Nếu những đốm đen này chỉ di chuyển khi bạn liếc mắt, có thể mắt của bạn đã bị đục thể thủy tinh ở giai đoạn muộn.

  • Nhạy cảm hơn với ánh sáng

Một số mức độ ánh sáng nhất định sẽ làm ảnh hưởng đến mắt khi bị đục thủy tinh thể. Theo Mayo Clinic nói rằng việc mắt nhạy cảm với ánh sáng là triệu chứng phổ biến nhất. Ánh sáng mặt trời là kẻ thù lớn nhất đối với những người bị bệnh mắt nguy hiểm này.

  • Giảm nhận thức về màu sắc

Đục thủy tinh thể sẽ làm giảm khả năng nhận biết màu sắc của mắt. Một số màu sẽ trông mờ nhạt khi thủy tinh thể bị đục. Ví dụ, một màu trắng sẽ trông giống màu vàng hơn nhiều so với thực tế.

  • Song thị(Nhìn đôi)

Tình trạng song thị (nhìn đôi) sẽ xảy ra khi mắt bị đục thủy tinh thể không đồng nhất (bị đục 1 bên) làm ánh sáng qua mắt bị đục không hội tụ tại đúng hoàng điểm trong khi mắt bên kia nhìn bình thường gây ra nhìn đôi.

Có một điểm phải hết sức lưu ý, đục thủy tinh thể từ giai đoạn sớm đến giai đoạn muộn thường kéo dài khá lâu, nếu không chú ý sẽ dễ lầm tưởng với các bệnh thông thường, do đó các triệu chứng ban đầu thường bị bỏ qua, đến khi bệnh chuyển biến nặng thì đã muộn.

Nguyên nhân gây đục thủy tinh thể

Đa số các số các trường hợp gặp phải bệnh mắt nguy hiểm này là người lớn tuổi, do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể. Một số khác đến từ các rối loạn bẩm sinh hoặc do tai nạn, chấn thương và biến chứng của các bệnh lý toàn thân.

Các chuyên gia chia những nguyên nhân gây bệnh đục thủy tinh thể thành hai nhóm chính là nguyên nhân nguyên phát và nguyên nhân thứ phát.

Nguyên nhân nguyên phát

Các nguyên nhân nguyên phát gây đục thủy tinh thể bao gồm yếu tố bẩm sinh và lão hóa do tuổi tác.

  • Đục thủy tinh thể bẩm sinh: Rối loạn di truyền, rối loạn chuyển hóa, nhiễm khuẩn, biến chứng của bệnh lý toàn thân. Nếu không phát hiện sớm dấu hiệu của bệnh và có biện pháp can thiệp, thị lực của trẻ có thể bị ảnh hưởng.
  • Đục thủy tinh thể ở người già: Theo thống kê, có đến 80% người già trên 65 tuổi bị đục nhân mắt. Do quá trình lão hóa, các liên kết protein trong thủy tinh thể mắt không còn hoạt động tốt, dẫn đến xơ cứng, mờ đục từ đó cản trở tầm nhìn, khó điều tiết, làm suy giảm thị lực thậm chí mù lòa.

nguyên nhân gây đục thủy tinh thể

Nguyên nhân thứ phát

Các nguyên nhân thứ phát khiến mắt bị đục thủy tinh thể bao gồm:

  • Thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình thiết bị điện tử, tia X, ánh sáng tia chớp, tia hàn
  • Tiếp xúc với ánh sáng xanh từ các thiết bị màn hình hơn 3 giờ/ngày 
  • Mắc các bệnh khác tại mắt như: viêm kết mạc, bệnh giác mạc....khắc phục không đúng cách, tái đi tái lại nhiều lần
  • Cận thị thoái hóa cũng làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể
  • Chấn thương mắt hoặc tai biến, di chứng trong phẫu thuật mắt
  • Người mắc các bệnh lý mạn tính như: Béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường,..
  • Liệu pháp Thay thế Hormone (HRT)
  • Tiếp xúc nhiều với tia cực tím từ mặt trời
Đỗ Như Hơn

 Nguyên nhân chủ yếu gây mù lòa là các bệnh lý ở thủy tinh thể và võng mạc (bệnh đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm và các bệnh lý đáy mắt khác...). Đây là những bệnh có thời gian diễn tiến lâu dài, triệu chứng ban đầu âm thầm nên thường bị bỏ qua như: nhìn mờ, đau nhức mắt, khô mắt, ngứa, cộm… hoặc không thể nhìn xa, nhìn rõ hình ảnh sự vật... do đó thường không được điều trị sớm và triệt để. Việc thiếu các thông tin chăm sóc và bảo vệ mắt từ sớm và đúng cách đã khiến cho hàng triệu người phải chịu cảnh mù lòa trong khi hoàn toàn có thể phòng tránh hoặc điều trị hiệu quả.

Theo giáo sư Hơn

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đục thủy tinh thể, các yếu tố liên quan như lối sống sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng cũng có ảnh hưởng đến thủy tinh thể:

  • Không cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cho mắt cũng như các bộ phận khác trên cơ thể, mắt cần được đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng để hoạt động tốt. Chế độ ăn uống thiếu vitamin và các khoáng chất có lợi là nguyên nhân khiến cấu trúc protein của thủy tinh thể trở nên kém đi, lâu dần không thể đảm bảo chức năng vốn có.
  • Lạm dụng các chất kích thích như bia rượu, thuốc lá…làm tăng lượng độc tố bên trong cơ thể, là những yếu tố tiềm ẩn làm hỏng thủy tinh thể.
  • Thường xuyên tiếp xúc môi trường khói bụi ô nhiễm, khí thải chất độc hại sẽ đẩy nhanh quá trình lão hóa ở mắt, khiến “mắt già trước tuổi” từ đó gia tăng nguy cơ bị đục thủy tinh thể khi còn trẻ. Stress cũng là một trong các yếu tố thúc đẩy quá trình lão hóa mắt diễn ra nhanh chóng, do đó cần cố gắng giữ tâm lý thoải mái, giảm cường độ làm việc tham gia vào các hoạt động thư giãn, để mắt được nghỉ ngơi.

Phân loại đục thủy tinh thể

Có nhiều loại đục thủy tinh thể khác nhau và húng được phân loại dựa trên vị trí và cách chúng phát triển trong mắt bạn:

  • Đục hạt nhân: Hình thành ở giữa thủy tinh thể và làm cho nhân hoặc vùng trung tâm có màu vàng hoặc màu nâu dẫn đến khó phân biệt màu sắc.
  • Đục vỏ não: Thường bắt đầu là những vệt mờ hoặc vệt trắng ở rìa ngoài của vỏ ống kính, khi nó phát triển, những vệt kéo dài đến trung tâm và cản trở ánh sáng đi qua tâm thấu kính
  • Đục bao sau: Bắt đầu với một vùng nhỏ, tình trạng mờ đục thường hình thành gần mặt sau của thủy tinh thể, ngay trên đường đi của ánh sáng làm giảm tầm nhìn khi có ánh sáng chói. Loại này có xu hướng tiến triển nhanh hơn những loại khác

Đục thủy tinh thể nguy hiểm không?

Đục thủy tinh thể được coi là nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu trong các bệnh lý về mắt. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm thế giới có thêm khoảng 20 triệu người mù do bệnh đục thủy tinh thể, chiếm tỷ lệ 51% trong các nguyên nhân gây mù. Tại Việt Nam, theo số liệu của Bộ Y tế, khoảng 70% ca mù lòa ở nước ta có liên quan đến đục thủy tinh thể.

Việc phát hiện chậm trễ, chủ quan, phớt lờ các dấu hiệu đục thủy tinh thể ban đầu là nguyên nhân chính khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp, nghiêm trọng hơn là không thể cứu vãn. Mù lòa là một trong những biến chứng do thủy tinh thể gây ra tạo thành gánh nặng cho bản thân người bệnh, gia đình và xã hội.

Chưa kể, bệnh đục thủy tinh thể đang ngày càng trẻ hóa, nếu không có biện pháp ngăn chặn, phòng ngừa và hỗ trợ điều trị từ sớm sẽ gây tổn thất lớn đến nguồn nhân lực của xã hội.

Chẩn đoán đục thủy tinh thể

Để phát hiện sớm mắt bị đục thủy tinh thể người bệnh cần tuân thủ việc khám sức khỏe định kỳ 6 tháng 1 lần. Những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao là người già, người tiếp xúc thường xuyên với ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị màn hình, người làm việc với cường độ ánh sáng cao...

Để xác định xem bạn có bị đục thủy tinh thể hay không, bác sĩ sẽ xem xét lịch sử về các bệnh lý của bạn và thực hiện kiểm tra mắt. Bác sĩ có thể tiến hành một số xét nghiệm, bao gồm:

  • Kiểm tra thị lực: Một bài kiểm tra thị lực sử dụng biểu đồ mắt để đo mức độ bạn có thể đọc một loạt các chữ cái. Bạn sẽ được kiểm tra lần lượt cả mắt trái và mắt phải, sử dụng biểu đồ hoặc thiết bị chuyên dụng với các chữ cái nhỏ dần, dựa vào đó thị lực của bạn sẽ được đánh giá.
  • Kiểm tra mắt bằng kính hiển vi: Sử dụng kính hiển vi cho phép bác sĩ nhìn thấy các cấu trúc ở phía trước mắt của bạn dưới độ phóng đại. Giúp dễ dàng phát hiện ra những bất thường bên trong mắt.

Điều trị đục thủy tinh thể

Dựa trên các giai đoạn khác nhau của bệnh đục thủy tinh thể, người bệnh sẽ được tư vấn biện pháp cải thiện thị lực và điều trị thích hợp.

Điều trị bằng kính

Trong giai đoạn sớm, thị lực chưa suy giảm nhiều, các bác sĩ thường cho bệnh nhân đeo kính hoặc sử dụng kính lúp hỗ trợ song song với việc cung cấp dưỡng chất thiết yếu cho mắt. Người bệnh cũng được khuyến cáo làm việc trong môi trường ánh sáng tốt để giảm thiểu các rối loạn thị giác.

Điều trị bằng phẫu thuật

Nếu bạn bị mất thị lực do đục thủy tinh thể mà không thể sử dụng thuốc hoặc đeo kính thì bạn cần phẫu thuật để thay thế thủy tinh thể nhận tạo. Phẫu thuật Phaco là một trong những phương pháp an toàn và cực kỳ hiệu quả trong việc cải thiện thị lực cho người bị đục thủy tinh thể.

Quy trình thực hiện: Bác sĩ rạch một đường nhỏ trên mắt và phá vỡ thủy tinh thể bằng sóng siêu âm. Phần thủy tinh thể bị đục được lấy ra và thay vào đó bằng thủy tinh thể nhân tạo. Dưới đây là những ưu điểm của phương pháp phẫu thuật phaco:

  • Vết mổ nhỏ
  • Chi phí hợp lý
  • Thị lực được phục hồi nhanh chóng
  • Thời gian phẫu thuật chỉ 20 đến 30 phút
  • Có thể xuất viện ngay trong ngày

Lưu ý(*): Thông tin được cung cấp không thể thay thế cho lời khuyên y tế. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để đưa ra phương án điều trị tốt nhất.

Phòng ngừa đục thủy tinh thể

Chủ động phòng ngừa bệnh từ sớm sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ suy giảm thị lực và mù lòa. Để làm được điều này, mọi người cần chủ động thăm khám mắt ngay khi có những dấu hiệu ban đầu như: mỏi mắt, nhìn mờ, nhòe, nhức mắt, khô mắt, rát mắt…

Người mắc cao huyết áp, tiểu đường... trong quá trình điều trị bệnh lý cần chia sẻ với bác sĩ các dấu hiệu mà bản thân đang gặp phải, trường hợp cần thiết sẽ được chỉ định làm thủ tục liên quan nhằm phát hiện sớm biến chứng có thể ảnh hưởng đến mắt.

Thăm khám mắt định kỳ

Thăm khám mắt định kỳ hoặc khi cảm thấy có dấu hiệu bất thường

Song song đó mắt cần được chăm sóc từ bên trong bằng cách bổ sung dinh dưỡng thiết yếu, qua chế độ ăn uống, nguồn thực phẩm đa dạng, đặc biệt là các loại vitamin thiết yếu, hỗ trợ thủy tinh thể, cũng như các dưỡng chất chuyên biệt từ thiên nhiên thông qua thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Đồng thời, để hạn chế ảnh hưởng của các tác nhân xấu từ bên ngoài, mọi người nên trang bị các thiết bị bảo hộ chuyên dụng theo đặc thù công việc, đeo kính râm khi đi ra ngoài tránh tác hại của ánh mặt trời và khói bụi.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, để mắt khỏe mạnh cần tránh xa các yếu tố nguy cơ phá hỏng thủy tinh thể như rượu bia, khói thuốc lá…

Theo WHO, hạn chế hút thuốc lá, tiếp xúc với tia cực tím có thể ngăn ngừa hoặc trì hoãn sự phát triển của đục thủy tinh thể. Các bệnh rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, thừa cân béo phì được xác định là yếu tố nguy cơ bổ sung.

Trên đây là tất cả những gì về bệnh đục thủy tinh thể mà bạn cần quan tâm, để có một đôi mắt luôn sáng khỏe bạn cần phải cần xây dựng lối sống lành mạnh, cung cấp nguồn dinh dưỡng thiết yếu để mắt chậm lão hóa, duy trì hoạt động dài lâu.


Bong rách võng mạc: triệu chứng nhận biết sớm để phòng ngừa
Võng mạc được ví như tấm phim trong máy ảnh, có tác dụng ghi lại những hình ảnh của sự việc bên ngoài và truyền tín hiệu hình ảnh đến não bộ. Do đó, nó được xem là một trong những bộ...
Chi tiết
Đục thủy tinh thể có mấy loại, phân biệt như thế nào?
Đục thủy tinh thể là tình trạng thủy tinh thể bị mờ đục, gây ra những rối loạn thị giác. Trong phân loại đục thủy tinh thế, có nhiều tiêu chí đế đánh giá dựa trên mức độ, nguyên...
Chi tiết
Bệnh võng mạc tiểu đường - Các triệu chứng và cách điều trị
Bệnh võng mạc tiểu đường (bệnh võng mạc đái tháo đường) là tình trạng tổn thương võng mạc do biến chứng của bệnh tiểu đường. Tình trạng này có thể gây ra những tổn thương nặng nề...
Chi tiết
Coi chừng mù vì chủ quan với triệu chứng nhìn mờ
Xem nhẹ triệu chứng nhìn mờ, suy giảm thị lực là nguyên nhân chủ yếu khiến tỷ lệ mù lòa gia tăng vì đây chính là những triệu chứng “cảnh báo” các bệnh lý mắt nguy hiểm, nguy cơ gây mù cao...
Chi tiết
Triệu chứng "báo hiệu" bệnh võng mạc
Bệnh võng mạc là tên gọi chung của một số chứng bệnh về mắt do rối loạn và những tổn thương tại võng mạc. Cùng với bệnh đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc có thể đe dọa thị lực, gây...
Chi tiết
Bệnh võng mạc do tăng huyết áp: Hỗ trợ ngăn ngừa cải thiện bệnh?
Ngoài những biến chứng nguy hiểm lên các cơ quan quan trọng trong cơ thể gồm: tim, não, thận, mạch máu; cao huyết áp còn gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng cho mắt. Khi huyết áp tăng cao, hệ thống...
Chi tiết
Nhiều người trẻ mắc bệnh mắt nguy hiểm
Theo đánh giá của các chuyên gia, nhiều người hiện đang rất chủ quan và có nhiều sai lầm trong chăm sóc, phòng và biết các biện pháp hỗ trợ cải thiện các bệnh lý về mắt. Đó là lý do...
Chi tiết
Tỷ lệ mắc bệnh đục thủy tinh thể gia tăng ở cả người già và người trẻ
Đục thủy tinh thể là nguyên nhân hàng đầu khiến đôi mắt sáng trở nên mù lòa. Hiện nay, tỷ lệ mắc bệnh đục thủy tinh thể ở cả người già và người trẻ đang ở con số báo động. Không...
Chi tiết
Bệnh đục thủy tinh thể (cườm đá) và cách cải thiện
Dưới tác động của môi trường ô nhiễm, tuổi tác làm chức năng của mắt bị suy yếu. Trong đó, có những bệnh mắt vốn dĩ thường gặp ở người lớn tuổi như đục thủy tinh thể (hay còn gọi...
Chi tiết
Dấu hiệu nhận biết đục thủy tinh thể theo giai đoạn bệnh
Theo thống kê từ năm 2007 đến năm 2015, số người trên 50 tuổi ở Việt Nam có thị lực kém cả 2 mắt tăng khoảng 500.000 người. Trong đó, đục thủy tinh thể đang có xu hướng gia tăng nhanh. Vậy...
Chi tiết


WIT - TĂNG CƯỜNG THỊ LỰC
GIẢM MỜ, MỎI MẮT

x

Cách giảm nhức, mờ, mỏi và phòng bệnh mắt