Tật Khúc Xạ Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

24/07/2020

Mắt là một trong năm giác quan quan trọng của con người và đảm nhận chức năng nhìn, quan sát, thu nhận lại hình ảnh, màu sắc của sự vật để chuyển vào não xử lý và lưu trữ. Tuy nhiên để nhìn rõ và nhìn dễ chịu các vật xung quanh, nhãn cầu phải đáp ứng hai điều kiện, thứ nhất mắt không bị tổn thương, thứ hai mắt phải có hình dạng và kích thước đúng (nếu không đúng sẽ gây nên các tật khúc xạ).

Theo thống kê của Bệnh viện Mắt Trung ương Hiện nay, hơn 60% dân số Việt Nam bị tật khúc xạ mắt ở nhiều mức độ khác nhau. Vậy làm sao để phòng chống và điều trị hiệu quả? WIT-Ecogreen sẽ trao bạn “Chìa khóa vàng” với những thông tin xoay quanh căn bệnh này và có kế hoạch chăm sóc mắt từ sớm.

Tật khúc xạ là gì ?

Tật khúc xạ là hiện tượng mắt bị rối loạn hình ảnh, các triệu chứng thường thấy như không nhìn rõ mọi vật xung quanh, tầm nhìn bị hạn chế hoặc nhòe đi. Đây cũng là nguyên nhân chính gây suy yếu thị lực.

Theo WHO ước tính có khoảng 2,3 tỷ người trên thế giới mắc tật khúc xạ, trong đó có đến 153 triệu người bị mù hoặc giảm thị lực do tật khúc xạ không được chỉnh kính.

Tật khúc xạ là gì

Tật khúc xạ ở mắt làm suy giảm nghiêm trọng thị lực ở mắt

Mắt khỏe mạnh bình thường khi nhìn đồ vật sẽ cho hình ảnh hiện lên đúng võng mạc mắt, chỉ khi ấy ta mới nhìn đồ vật rõ nét. Tật khúc xạ mắt xuất hiện khi có những bất thường ở thành phần quang học của mắt như thể thủy tinh, giác mạc khiến cho hình ảnh ghi nhận không nằm đúng trên võng mạc.

Lúc này, chúng ta sẽ nhìn đồ vật sẽ bị mờ, nhòe, không rõ. Tật khúc xạ gồm có 5 loại: Cận thị, Viễn thị, Loạn thị, Lão thị, Song thị

Phân loại các tật khúc xạ của mắt

Thông thường, khi nghe đến các tật khúc xạ ở mắt ta chỉ hình dung nó “na ná” giống nhau vì các triệu chứng ban đầu là suy giảm thị lực và gây ra nhiều bất tiện trong cuộc sống, công việc. Tuy nhiên ở góc độ y khoa, các tật ở mắt được phân thành nhiều loại với nguyên nhân và triệu chứng khác nhau, cụ thể:

1. Tật cận thị

Cận thị là tật khúc xạ ở mắt phổ biến nhất hiện nay, đặc biệt là tật khúc xạ học đường. Với mắt chính thị, hình ảnh của mục tiêu hội tụ nhằm đúng trên võng mạc, với hình ảnh rõ nét.

Nếu hình ảnh của mục tiêu hội tụ trước võng mạc đó là bệnh cận thị. Nói một cách dễ hiểu hơn, những người bị cận thị không thể nhìn mục tiêu ở cự ly xa.

cận thị

Cận thị căn bệnh về mắt phổ biến hiện nay

Dấu hiệu cận thị:

- Nhìn mờ, không rõ hoặc nhức mắt

- Phải nheo mắt để nhìn rõ mục tiêu

- Hay chảy nước mắt

2. Tật viễn thị

Ngược lại với cận thị, viễn thị có độ dài của mắt ngắn hơn bình thường (viễn thị do khúc xạ). Viễn thị là sự sai lệch về khúc xạ làm cho mắt ở tình trạng nghỉ ngơi, các tia sáng tới song song vào mắt, thay vì hội tụ đúng trên võng mạc lại hội tụ sau võng mạc. Để nhìn thấy rõ, mắt phải điều tiết để đưa ảnh từ sau về đúng trên võng mạc.

viễn thị

Những người mắc bệnh viễn thị chỉ nhìn rõ các vật ở xa

Triệu chứng của viễn thị:

  • Người bị viễn thị nhìn gần khó khăn, trong khi nhìn xa tốt hơn
  • Dễ mỏi mắt, đau ở thái dương
  • Do thường xuyên phải điều tiết mắt, lông mày và mi khiến da vùng mắt bị nhăn nheo

3. Tật loạn thị

Loạn thị xảy ra khi mục tiêu quan sát không thể hội tụ ở võng mạc, khiến mắt bị mờ, nhìn méo, nhòe. Loạn thị xảy ra do giác mạc không còn giữ được độ cong hoàn hảo mà bị biến dạng không đều, dẫn đến các tia sáng tới mắt sẽ hội tụ ở nhiều điểm khác nhau (có thể trước hoặc sau võng mạc).

Loạn thị

Triệu chứng của loạn thị:

  • Nhìn hình ảnh bị mờ, nhòe, méo mó, không rõ
  • Nhìn 1 vật thành đôi hoặc ba bóng mờ
  • Rất khó để nhìn ở mọi khoảng cách
  • Thường xuyên mỏi mắt, chảy nước mắt, nhức mắt,…

4. Tật lão thị

Lão thị là một tật khúc xạ xảy ra ở người lớn tuổi (trên 40), tuổi tác làm giảm khả năng nhìn gần. Nhiều người xem đây là bệnh có tính sinh lý do tuổi già và không phải là một vấn đề nghiêm trọng, tuy nhiên bệnh ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống hằng ngày và có nguy cơ mù lòa nếu không kịp thời thăm khám.

Các bằng chứng nghiên cứu chỉ ra rằng do tác động mạnh của việc giảm độ mềm dẻo của thủy tinh thể, sự thay đổi độ cong của thủy tinh thể, giảm trương lực cơ mi được xem là những nguyên nhân gây ra lão thị.

lão thị

Người già dễ mắc bệnh lão thị

Triệu chứng:

Lão thị về triệu chứng gần giống với viễn thị tuy nhiên bản chất hoàn toàn khác, với các triệu chứng:

  • Khó đọc sách báo, đặc biệt những nơi thiếu ánh sáng
  • Mắt căng, mỏi sau khi đọc sách báo một thời gian dài
  • Nhìn vật ở cự ly gần thấy mờ hoặc mờ trong khoảnh khắc thay đổi cự ly nhìn
  • Phải giữ điện thoại, sách báo, thực đơn,… xa hơn khoảng cách bình thường mới có thể đọc rõ.

5. Song thị

Song thị là một trong các dạng tật khúc xạ, bệnh có thể xảy ra với một mắt hoặc cả hai. Theo các nhà nghiên cứu, song thị là hệ quả của tổn thương trực tiếp trên cơ vận nhãn và gián tiếp trên hệ thần kinh số III, IV, VI. Lúc này xuất hiện sự lệch trục khiến ảnh của vật không rơi trên hoàng điểm điều này làm cho người bị song thị xuất hiện một ảnh mờ bên cạnh ảnh thật.

Bệnh song thị thường đi kèm với bệnh nhược cơ, bệnh nhãn giáp, kẹt cơ vào lỗ gãy xương hốc mắt sau chấn thương, tiểu đường, viêm do tự miễn hoặc do nhiễm siêu vi,….

Triệu chứng:

  • Nhìn thấy hai hình ảnh thay vì một (triệu chứng dễ nhận thấy nhất)
  • Lệch một hoặc cả hai mắt (mắt lé)
  • Đau khi chuyển động mắt
  • Đau quanh mắt, quanh vùng thái dương, chân mày
  • Đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi
  • Mắt yếu, sụp mi mắt

Nguyên nhân dẫn đến các tật khúc xạ

Có 3 bộ phận quyết định đến khả năng tập trung tia sáng bao gồm: thủy tinh thể, giác mạc và trục nhãn cầu. Khi một trong 3 hoặc cả 3 thay đổi về cấu trúc, chức năng là nguyên nhân chính dẫn đến tật khúc xạ mắt, cụ thể:

Thủy tinh thể quá phồng hoặc quá dẹp so với bình thường: Như chúng ta được biết, thủy tinh thể làm nhiệm vụ như một thấu kính hội tụ trong suốt nằm sau mống mắt (còn gọi là tròng đen) bên trong nhãn cầu, do đó nếu thủy tinh thể gặp vấn đề thì cũng là lúc tật khúc xạ tìm đến với bạn.

Thủy tinh thể bị khô: giảm độ co giãn và điều tiết do lão hóa của tuổi tác khiến tia sáng không tập trung trên võng mạc khi nhìn ở cự ly gần, hệ quả là gây bệnh lão thị.

Giác mạc quá phẳng hoặc quá cong: Giác mạc quá phẳng gây bệnh viễn thị, giác mạc quá cong gây bệnh cận thị, do tia sáng không tập trung tại võng mạc mà tập trung sau hoặc trước võng mạc.

Thủy tinh thể không đều, giác mạc bị thay đổi độ cong sẽ khiến tia sáng bị tập trung ở nhiều điểm thay vì một điểm: trước, trên, sau võng mạc và gây bệnh loạn thị.

Trục nhãn cầu có độ dài nằm ngoài giới hạn 22-24mm: Khi trục nhãn cầu ngắn hơn sẽ gây bệnh viễn thị, khi trục dài hơn sẽ gây bệnh cận thị.

Những ai dễ mắc phải tật khúc xạ

nguy cơ mắc tật khúc xạ

Sử dụng nhiều máy tính và trong thời gian lâu có nguy cơ mắc tật khúc xạ cao

Rất nhiều người có quan niệm rằng, tật khúc xạ chỉ gặp ở những người có nguy cơ cao do di truyền từ người thân hoặc thường xuyên tiếp xúc với máy tính, điện thoại, điều này không phải không đúng, nó chỉ thiếu, cụ thể, có nhiều người nằm trong nguy cơ mắc tật khúc xạ như:

- Mắc tật khúc xạ bẩm sinh, di truyền chiếm phần lớn trong các trường hợp mắc tật khúc xạ.

- Làm việc và học tập quá nhiều (trên 8 tiếng) hoặc quá lâu trong thời gian liên tục trên 2 giờ.

- Làm việc và học tập trong điều kiện thiếu ánh sáng

- Thói quen đọc sách thiếu khoa học, nhìn với cự ly quá gần (nên cách mắt từ 30cm)

- Chế độ ăn uống không đầy đủ các thành phần dinh dưỡng,  thiếu Vitamin A

- Những người đã từng phẫu thuật mắt hoặc chấn thương mắt

- Những người mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cũng có nguy cơ mắc các bệnh về tật khúc xạ

- Đối tượng thường xuyên sử dụng chất kích thích, rượu bia, thuốc lá làm chức năng của mắt suy giảm, dẫn đến các bệnh ở tật khúc xạ.

Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc tật khúc xạ?

Bạn có nguy cơ mắc tật khúc xạ nếu đang nằm trong hai yếu tố sau:

Di truyền học

Những nhà khoa học đã thống kê được rằng 30-60% tật khúc xạ ở mắt trẻ em do cha mẹ mắc tật khúc xạ mắt. Cụ thể hơn có đến 40 gen liên quan đến tật khúc xạ và các gen này chịu trách nhiệm về cấu trúc cũng như sự phát triển của mắt để báo hiệu giữa não và mắt.

Hiện nay, yếu tố gây tật khúc xạ bẩm sinh do di truyền học “đóng góp” lớn khiến con số mắc tật khúc xạ ở trẻ em tăng lên. Không có cách nào phòng chống tật khúc xạ do di truyền. Cách tốt nhất để chẩn đoán sớm tật khúc xạ ở mắt là cho trẻ đi khám định kỳ 6/ lần tại cơ sở mắt chuyên khoa.

Ngoài ra, mắt bị tật khúc xạ có thể có trong các rối loạn di truyền kết hợp với các hội chứng như: hội chứng Knobloch, hội chứng Marfan, hội chứng Stickler,…

yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Các tật khúc xạ có nguy cơ cao lây truyền cho thế hệ sau

Yếu tố môi trường

Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia ô nhiễm không khí nhất thế giới. Đặc biệt, hai thành phố lớn là Hà Nội và Tp. HCM cũng nằm trong 6 thành phố ô nhiễm bụi nhất thế giới với lượng Benzen và Sunfua dioxit lẫn trong khí quyển đáng báo động.

Ô nhiễm môi trường làm cho nhiệt độ tăng cao, tia cực tím UV có trong ánh sáng mặt trời cùng với khói bụi, ô nhiễm nguồn nước, hóa chất độc hại,…là những yếu tố trực tiếp gây hại cho mắt, làm tăng nguy cơ mắc các tật khúc xạ ở mắt.

Biểu hiện của tật khúc xạ

Mỗi loại tật khúc xạ sẽ có những triệu chứng khác nhau. Dưới đây là những biểu hiện điển hình thường gặp ở các dạng tật khúc xạ mắt, nắm rõ sẽ giúp bạn chủ động trong việc phát hiện sớm từ đó sẽ có hướng chữa trị thích hợp:

* Triệu chứng mắt bị mờ là dấu hiệu dễ nhận biết nhất.

* Mắt nhức mỏi, khó chịu

* Thường xuyên phải nheo mắt mới có thể nhìn được

* Thường xuyên chảy nước mắt

* Đau vai gáy, đau đầu, chóng mặt

* Thấy chói hoặc bị lóe mắt dù ánh sáng không mạnh

* Có hiện tượng nhìn một thành 2, 3 hoặc không thể nhìn được

* Lác mắt (thường gặp khi bệnh nặng)

dấu hiệu của tật khúc xạ

Mắt mờ mệt mỏi là dấu hiệu điển hình của tật khúc xạ

Một số dạng tật khúc xạ có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách, do đó đừng chủ quan, thăm khám sớm khi có biểu hiện bất thường là cách bảo vệ đôi mắt của mình.

Phương pháp điều trị tật khúc xạ phổ biến hiện nay

Để xác định được phương pháp chữa tật khúc xạ mắt thích hợp với mình, bạn nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để khám khúc xạ mắt và được bác sĩ nhãn khoa tư vấn cụ thể.

Các sai số của tật khúc xạ có thể được điều chỉnh bằng một số phương pháp điều trị như:

Đeo kính mắt

Là cách đơn giản và an toàn được nhiều chuyên gia khuyên dùng để điều trị tật khúc xạ. Để chọn đúng kính, bác sĩ nhãn khoa sẽ điều chỉnh đúng sai số giúp bạn có tầm nhìn tốt hơn, được bảo vệ hơn và đôi mắt cũng dễ chịu hơn.

Với mỗi tật khúc xạ sẽ có một loại kính khác nhau:

* Cận thị, lão thị: Kính phân kì

* Viễn thị: Kính hội tụ

* Loạn thị: Kính đặc biệt kết hợp cả phần hội tụ và phân kỳ

* Đeo kính áp tròng: Tùy từng trường hợp mà bác sĩ nhãn khoa chọn kính áp tròng để đảm bảo tầm nhìn rõ và rộng hơn, người dùng cũng thoải mái và tiện lợi hơn. Tuy nhiên, cần lưu ý phải vệ sinh tay và vệ sinh thấu kính thường xuyên theo hướng dẫn để tránh nguy cơ nhiễm trùng, tuân thủ nghiêm theo chỉ định hướng dẫn của bác sĩ.

Điều trị bằng cách đeo kính

Đeo kính là cách khắc phục tật khúc xạ đơn giản

Phẫu thuật khúc xạ

Giúp thay đổi hình dạng của giác mạc vĩnh viễn. Tuy nhiên, không phải trường hợp tật khúc xạ mắt nào cũng có thể phẫu thuật. Bác sĩ nhãn khoa sẽ khám và quyết định xem bạn có phù hợp và lựa chọn loại hình phẫu thuật phù hợp.

Có một số phẫu thuật khúc xạ như: Lasik, Relex smile, Femtosecond lasik, Phakic,… tùy vào điều kiện kinh tế mà bạn có thể lựa chọn phương pháp phù hợp với mình dưới sự tư vấn của bác sĩ nhãn khoa.

phẫu thuật tật khúc xạ

Phẫu thuật tật khúc xạ giúp thay đổi hình dạng của giác mạc vĩnh viễn

Với trường hợp bị tật khúc xạ do đục thủy tinh thể gây ra hoặc thoái hóa, bác sĩ chỉ định mổ để thay thủy tinh thể nhân tạo.

Với phương pháp này, sự thay đổi hình dạng giác mạc cho phép các tia sáng tập trung chính xác ở võng mạc, phục hồi khả năng tập trung của mắt nhờ đó tầm nhìn được cải thiện.

Phương pháp phòng chống tật khúc xạ

Tật khúc xạ dễ mắc nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu bạn thực hiện đúng các phương pháp phòng chống mà chúng tôi gửi đến bạn dưới đây:

- Khám và kiểm tra mắt định kỳ 6 tháng một lần

- Kiểm soát và điều trị các bệnh lý như tiểu đường, huyết áp bởi có khả năng ảnh hưởng đến thị lực của mắt

- Bảo vệ mắt khỏi ánh nắng mặt trời, tia cực tím UV bằng cách đeo kính chống nắng khi ra ngoài

- Không làm việc quá lâu, hãy để mắt nghỉ ngơi, sau 20 phút làm việc hãy dùng 20 giây để nghỉ ngơi, nhìn cây xanh hoặc bãi cỏ cách xa khoảng 20 feet (khoảng 6m)

- Điều chỉnh vị trí màn hình máy tính phù hợp (cách mắt 50 đến 60 cm và tầm nhìn màn hình thấp hơn mắt từ 10-20 cm)

- Không nhìn vật ở khoảng cách quá gần (nhỏ hơn 30cm) trong thời gian quá dài, đặc biệt là sách vở, máy tính, điện thoại, bảng viết

- Nên sử dụng ánh sáng tự nhiên, ánh sáng đèn vàng có cường độ vừa phải để đọc sách, học tập, làm việc, sinh hoạt,…

- Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya

- Tránh xa các sản phẩm có cồn, chất kích thích như thuốc lá, rượu bia, ma túy,…

- Ăn uống lành mạnh, nguồn thực phẩm dồi dào, đặc biệt bổ sung các chất chống oxy hóa, vitamin, khoáng chất có nhiều trong rau củ, ngũ cốc, trái cây tươi như cà rốt, đậu, ngô, hạnh nhân, bí ngô, rau cải xanh, ớt chuông, đu đủ, nho, dâu, cam, bưởi,….

- Tăng cường các hoạt động nghỉ ngơi vui chơi ngoài trời như đi bộ, câu cá dã ngoại, du lịch,…

Nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học Mỹ cho thấy, tinh chất từ Broccophane thiên nhiên giúp tăng Thioredoxin – loại protein phân tử nhỏ, có khả năng giúp bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc và thủy tinh thể, đồng thời giữ vai trò rất quan trọng trong nhiều phản ứng sinh hóa, giúp duy trì cấu trúc và bảo vệ chức năng cho mắt.

Theo thạc sỹ Phí Duy Tiến, Thioredoxin là một phân tử có trọng lượng nhỏ nhưng giữ vai trò rất quan trọng như giữ gìn và bảo vệ võng mạc của mắt, truyền tín hiệu của các tế bào giúp chúng ta nhìn rõ và nhận biết màu sắc, đặc biệt Thioredoxin làm chậm quá trình lão hóa của các tế bào thị giác, trung hòa các chất gây hại cho tế bào thần kinh thị giác. Do đó, thiếu hụt Thioredoxin có thể dẫn tới tật khúc xạ ở trẻ em tăng lên, những người bị đục thủy tinh thể sẽ lão hóa sớm hơn, một số bệnh lý ở hoàng điểm có thể xuất hiện.

Cơ chế tác động của Broccophane trong bảo vệ thủy tinh thể

 


Đột quỵ mắt - Lời cảnh báo cho những người nghiện điện thoại
Một người đàn ông Trung Quốc vừa bị đột quỵ mắt (mù tạm thời) do dùng smartphone nhiều giờ liền trong bóng tối trước khi đi ngủ. Đây là lời cảnh báo đối với những ai có thói quen không...
Chi tiết
Đục thủy tinh thể ở người già, Vì sao người trẻ vẫn bị
Đục thủy tinh thể ở người trẻ đang ngày càng phổ biến do một loạt tác nhân thời đại như: môi trường sống ô nhiễm, áp lực và môi trường công việc, ô nhiễm ánh sáng...
Chi tiết
Chống mỏi mắt khi ngồi máy tính, chảy nước mắt sống phải làm sao?
Xem điện thoại nhiều bị mỏi mắt, nhức mắt, chảy nước mắt sống… là những triệu chứng của hội chứng thị giác màn hình mà ít người biết. Nguy cơ mắc hội chứng này gặp ở 75% những...
Chi tiết
6 cách bảo vệ mắt cho dân văn phòng đơn giản nhưng ít ai biết!
Thường xuyên sử dụng các thiết bị công nghệ như máy vi tính, laptop, điện thoại… khiến mắt dễ bị mỏi mắt, bị khô và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mắc các bệnh khúc xạ về mắt. Đặc biệt, có...
Chi tiết
Nguyên nhân, cách ngăn ngừa và cải thiện bệnh thoái hóa điểm vàng
Dạo web, lướt mạng xã hội rồi rep chat với bạn bè khiến mắt bạn vẫn phải làm việc dù đang giải trí, thư giãn. Bạn có biết việc tiếp xúc quá nhiều với các thiết bị điện tử không chỉ...
Chi tiết
5 dấu hiệu ung thư võng mạc mắt
Ung thư võng mạc mắt là bệnh mắt nguy hiểm, giai đoạn đầu các triệu chứng biểu hiện của bệnh thường rõ ràng hoặc dễ gây nhầm lẫn, do đó khi phát hiện các bất thường ở mắt như những...
Chi tiết
Bệnh viêm võng mạc mắt vùng trung tâm
Bệnh viêm võng mạc mắt vùng trung tâm còn được biết đến với tên gọi hắc võng mạc trung tâm thanh dịch hay viêm võng mạc trung tâm thanh dịch, đây là bệnh mà khu vực trung tâm hay còn gọi là...
Chi tiết
Các bệnh võng mạc thường gặp ở người trẻ
Môi trường ô nhiễm, khói bụi, chất độc hại, thiết bị điện tử,... gây áp lực lên sức khỏe con người trong đó có đôi mắt. Thống kê cho thấy các bệnh lý về mắt đang ngày càng trẻ hóa,...
Chi tiết
Mẹo chữa đau mắt khi hàn điện nhanh chóng
Đau mắt do tia hàn điện là tình trạng thường xảy ra với những người thường xuyên tiếp xúc với hồ quang điện phát ra từ tia hàn mà không được che chắn mắt cẩn thận. Sau...
Chi tiết
Đau mắt đỏ: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
Đau mắt đỏ chủ yếu do virus, vi khuẩn và dị ứng gây ra và thường có một số điểm tương đồng với đỏ mắt, đau mắt, xốn mắt… Mặc dù là bệnh lành tính nhưng nếu kéo dài và không...
Chi tiết


WIT - TĂNG CƯỜNG THỊ LỰC
GIẢM MỜ, MỎI MẮT

x

Mắt bạn bị gì khi nhức, mờ, mỏi, thấy chấm đen...?