Ánh sáng xanh là gì? Tác hại của ánh sáng xanh đối với mắt?

11/09/2020

Ngày nay thì cụm từ “Ánh sáng xanh” hay “Ánh sáng xanh nguy hại” đã không còn xa lạ đối với nhiều người nữa. Các thiết bị điện tử mà bạn sử dụng hằng ngày như máy tính, điện thoại, tivi…phát ra ánh sáng xanh có thể trực tiếp gây ra triệu chứng khô, nhức, mờ, mỏi mắt, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý mắt nguy hiểm, điển hình là thoái hoá hoàng điểm, một bệnh lý gây nguy cơ mù lòa cao. Bài viết này Wit-Ecogreen sẽ giúp bạn tìm hiểu những tác hại của ánh sáng xanh đối với đôi mắt và đưa ra biện pháp phòng ngừa hiệu quả.



Ánh sáng xanh là gì?

Ánh sáng xanh là ánh sáng nhìn thấy được với chiều dài sóng từ 380 đến 500 nanomet(nm). Như tên gọi của nó, loại ánh sáng này được cho là có màu xanh lam. Tuy nhiên, ánh sáng xanh cũng có thể có mặt ngay trong những nguồn phát ra ánh sáng trắng hoặc màu khác.

ánh sáng xanh là gì

Loại ánh sáng này được quan tâm đặc biệt vì nó mang nhiều năng lượng photon ánh sáng cao hơn các màu khác trong quang phổ nhìn thấy được, tức là ánh sáng lục hoặc đỏ. Do đó,nếu loại ánh sáng này ở liều đủ cao, có nhiều khả năng gây ra tổn hại khi được hấp thụ bởi các tế bào khác nhau trong cơ thể chúng ta.

Loại ánh sáng này có ở đâu? Cường độ như thế nào?

Ánh sáng xanh thực sự ở khắp mọi nơi, nhiều nhất là từ ánh sáng mặt trời truyền qua bầu khí quyển. Tuy nhiên thứ ánh sáng xanh nguy hại khiến các chuyên gia lo ngoại lại đến từ các nguồn thiết bị trong gia đình như: Đèn huỳnh quang, đèn LED, tivi màn hình phẳng, màn hình máy tính, điện thoại thông minh, màn hình máy tính bảng. Mỗi loại thiết bị nhân tạo này có cường độ ánh sáng xanh khác nhau, xong nếu tiếp xúc thường xuyên, liên tục sẽ gây hại cho mắt.

Cường độ của dèn huỳnh quang

Ngày nay đèn huỳnh quang là thiết bị chiếu sáng phổ biến trong mọi gia đình, dù mắt thường chỉ nhìn thấy ánh sáng trắng của loại đèn này, tuy nhiên nó lại là một trong các thiết bị phát ra ánh sáng xanh trong gia đình.

Trong mỗi bóng đèn huỳnh quang có chứa khoảng 25% ánh sáng xanh. So với ánh sáng nguy hại từ mặt trời thì tỷ lệ này nhỏ hơn rất nhiều, tuy nhiên chúng lại ở khoảng cách gần hơn và mắt người cũng tiếp xúc thường xuyên hơn nên vì vậy tác hại cũng lớn hơn.

Cường độ ánh sáng xanh điện thoại và các thiết bị điện tử

Đèn LED được sử dụng trong màn hình máy tính, máy tính bảng, điện thoại thông minh và Tivi chứa khoảng 35% ánh sáng xanh. Đáng nói nguồn sáng từ các thiết bị này tiếp xúc trực tiếp và gần với mắt hơn bất kỳ nguồn nào khác.

Đồng thời chúng cũng cực kỳ phổ biến và chiếm hầu hết thời gian sử dụng của mọi người. Do đó đây là yếu tố được các chuyên gia nhãn khoa đặc biệt khuyến cáo mọi người cần cẩn trọng và giữ khoảng cách.

cường độ ánh sáng xanh

Tỷ lệ ánh sáng xanh trong ánh sáng tự nhiên, đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang, đèn halogen và các loại đèn led.

Mỗi thiết bị màn hình điện tử có bước sóng chênh lệch khác nhau, cụ thể:

  • Bước sóng ánh sáng xanh điện thoại: 455nm
  • Tivi: 450nm
  • Máy tính, laptop: 450nm
  • Đèn bàn: 435nm

Các loại ánh sáng nguy hại từ các thiết bị này đều nằm trong quang phổ gây hại cho mắt.

Tác hại của ánh sáng xanh đối với mắt

Một bước sóng trong khoảng từ 300 đến 400nm có thể xuyên qua giác mạc và được hấp thụ bởi mống mắt hoặc con ngươi. Bước sóng của ánh sáng xanh nằm trong khoảng 380nm - 500nm cực kì có hại cho mắt người.

Vì bước sóng của loại ánh sáng này ngắn nên tiêu điểm ảnh truyền đến mắt không nằm ở trung tâm võng mạc mà nằm ở phía trước võng mạc, do đó thời gian tiếp xúc lâu với ánh sáng xanh gây suy giảm thị lực, làm mắt mệt mỏi, khó tập trung.

Đỗ Như Hơn

 Có mặt trong các thiết bị màn hình như máy tính, điện thoại, tivi…; bóng đèn và cả ánh sáng mặt trời, ánh sáng xanh có bước sóng ngắn, mang năng lượng cao nên tiến sâu vào mắt và tác động thường xuyên gây tổn thương võng mạc, đặc biệt là lớp tế bào biểu mô sắc tố võng mạc (RPE). Điều này vô cùng nguy hiểm vì RPE là tế bào duy nhất trong mắt có khả năng cung cấp dưỡng chất cho các tế bào thị giác, đồng thời là nơi hấp thụ, đào thải các chất chuyển hóa gây hại cho võng mạc. Sự suy giảm hoạt động của RPE là nguyên nhân chính gây ra các bệnh lý nguy hiểm ở võng mạc, trong đó có thoái hóa hoàng điểm - bệnh lý gây mù lòa cao nhưng hiện vẫn chưa có biện pháp điều trị.

Theo GS.TS Đỗ Như Hơn

Tiếp xúc lâu dài với ánh sáng xanh điện thoại, máy tính, tivi… sẽ khiến mắt mệt mỏi, quá tải, theo thời gian mắt dần suy yếu, nếu không được nghỉ ngơi cũng như có biện pháp chăm sóc bảo vệ mọi người có thể gặp phải các bệnh mắt nguy hiểm.

Hội chứng thị giác màn hình

Đây là căn bệnh phổ biến nhất liên quan đến nghề nghiệp, lối sống của con người trong xã hội hiện đại, vì phải tiếp xúc quá nhiều với các thiết bị phát ra ánh sáng nguy hiểm. Hội chứng thị giác màn hình do tác hại ánh sáng xanh không phải là một bệnh cụ thể. Nó bao gồm nhiều vấn đề khó chịu căng thẳng và mệt mỏi ở mắt.

10 triệu chứng thường gặp của hội chứng thị giác màn hình là: mắt nhìn xa bị mờ, khô rát mắt, nhức mắt, căng mắt, kích thích mắt, nhìn đôi, mắt khó tập trung, đau đầu, đau cổ, mệt mỏi. Nghiên cứu đăng tải trên trang thông tin sức khỏe WebMD cho thấy rằng từ 50% đến 90% những người làm việc trên màn hình máy tính sẽ gặp phải một số hoặc toàn bộ các triệu chứng trên.

Đáng nói, rất nhiều người đã và đang mắc hội chứng thị giác màn hình nhưng không hề biết và cũng không chịu tìm đến phương pháp hỗ trợ cải thiện hoặc có nhưng chưa đúng cách. Đó là nguyên nhân khiến mắt lão hóa sớm dù người bệnh còn đang trong độ tuổi thanh thiếu niên.

Tổn thương võng mạc

Tế bào biểu mô sắc tố võng mạc (RPE) là lớp tế bào duy nhất tiếp xúc với các tế bào thần kinh thị giác, đảm nhiệm việc nuôi dưỡng các tế bào thị giác, đặc biệt là tại vùng hố trung tâm hoàng điểm (điểm vàng).

Khi ánh sáng xanh đi qua thấu kính của mắt đến võng mạc nó sẽ gây tổn thương quang hóa võng mạc, giết chết các tế bào võng mạc mắt, từ đó khiến tế bào thị giác không được cung cấp chất dinh dưỡng, lâu dần gây thoái hóa võng mạc, thoái hóa hoàng điểm.

Đây là bệnh lý phổ biến, chiếm tỉ lệ cao và chính là “thủ phạm” gây mù lòa phổ biến nhất. Bệnh thường tiến triển từ từ và làm mất thị lực không hồi phục.

Tại Việt Nam, trung bình mỗi người hiện sử dụng màn hình các thiết bị điện tử một ngày gần 10 giờ (dùng máy tính bảng 5 giờ 10 phút, điện thoại 2 giờ 40 phút, xem tivi 2 giờ). Thực trạng này đang càng khiến bệnh thoái hóa hoàng điểm đang ngày càng trẻ hóa – hậu quả của việc thường xuyên tiếp xúc ánh sáng nguy hiểm.

Gián đoạn nhịp sinh học

Ánh sáng xanh là một chất kích thích trong nhịp sinh học của cơ thể con người. Tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng xanh vào ban đêm có thể làm giảm sản xuất hormone melatonin, hormone điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ của một người.

Thông thường, cơ thể sản xuất hormone melatonin với số lượng nhỏ vào ban ngày, sau đó tăng số lượng vào ban đêm, vài giờ trước khi đi ngủ và đạt đến đỉnh điểm vào nửa đêm.

Việc tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng xanh vào ban đêm có thể khiến lịch trình giấc ngủ của một người bị trì hoãn, gây mất ngủ, ngủ không yên giấc.

Có phải tất cả ánh sáng xanh đều gây hại?

Không phải tất cả những loại ánh sáng xanh đều gây hại cho con người. Trong một số trường hợp việc tiếp xúc vừa phải với loại ánh sáng này có thể mang lại những lợi ích nhất định về sức khỏe.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng loại ánh sáng nguy hại này có thể điều chỉnh đồng hồ cơ thể và thúc đẩy sự tỉnh táo, trí nhớ và nhận thức.

Cơ chế chính là ánh sáng xanh kích thích sự tiết melatonin trong tuyến tùng có thể làm tăng hoặc giảm biểu hiện cortisol tùy theo thời gian trong ngày và điều chỉnh nhịp sinh học của con người.

Tuy nhiên điều này chỉ có lợi khi chúng ta tiếp xúc với ánh sáng xanh tự nhiên vào ban ngày, làm việc trước các thiết bị màn hình điện tử phát ra ánh sáng xanh vào buổi tối thường xuyên sẽ gây rối loạn giấc ngủ.

Loại ánh sáng này cũng được áp dụng trong việc điều trị bệnh tâm lý, rối loạn cảm xúc, đặc biệt là chứng trầm cảm theo mùa - SAD (seasonal affect disorder).

Ánh sáng xanh tự nhiên cũng được cho là có ảnh hưởng đến sự phát triển khúc xạ. Nghiên cứu chỉ ra rằng ánh sáng xanh từ mặt trời là điều cần thiết để giảm các triệu chứng loạn thị trong và hạn chế sự phát triển của cận thị ở trẻ nhỏ. Nhưng trong thời đại bùng nổ các thiết bị số, sự “tràn lan” của “ánh sáng xanh” đang gây ra nhiều tác hại hơn là lợi ích.

Cách để bảo vệ mắt trước ánh sáng xanh

Cuộc sống hiện đại khiến phần đông mọi người không thể tách rời các thiết bị điện tử, do đó để mắt luôn khỏe và làm việc hiệu quả cần có biện pháp bảo vệ, nuôi dưỡng, chăm sóc mắt lâu dài từ sớm để mắt sáng khỏe, không cản trở công việc cũng như sinh hoạt.

Cung cấp dưỡng chất chuyên biệt cho mắt

Nghiên cứu của ĐH Y khoa hàng đầu Hoa Kỳ - Johns Hopkins cho thấy, dưới tác động của ánh sáng xanh nguy hại, có đến 46% tế bào biểu mô sắc tố võng mạc bị tổn thương (chết).

cung cấp tinh chất Broccophane cho mắt

Tinh chất Broccophane (có trong Wit) giúp giảm tỷ lệ tế bào võng mạc chết do tác động của ánh sáng xanh (Nguồn: Nghiên cứu Rejuvenation Research, Vol. 9, No 2, 2006)

Tuy nhiên, nghiên cứu lại phát hiện ra tinh chất Broccophane (hiện có trong Wit, bán tại thị trường Việt Nam) có khả năng bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc một cách hiệu quả, theo đó nhóm có sử dụng Broccophane tỷ lệ chết của tế bào biểu mô sắc tố võng mạc chỉ ở mức 26% (p<0.01), từ đó làm giảm rõ rệt các triệu chứng căng mắt, đau mắt, nhức mắt khi sử dụng các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại, Ipad…

Theo các nhà khoa học ưu điểm của Broccophane giúp tăng Thioredoxin - loại protein phân tử nhỏ, có khả năng giúp bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể.

Không nhìn màn hình điện thoại , máy tính quá lâu

Theo khuyến cáo của tổ chức Y tế thế giới (WHO), chỉ cần sử dụng các thiết bị công nghệ (bao gồm máy tính, điện thoại, máy tính bảng....) từ 3 giờ/ngày sẽ làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực và dễ mắc các bệnh nguy hiểm về mắt. Làm việc không ngừng nghỉ với máy tính trong hơn 4 giờ có liên quan đến chứng mỏi mắt, khô, đau nhức mắt.

Do đó trong quá trình làm việc, mắt cần được có thời gian “giải lao” nếu không sẽ quá tải và “đình công” bất cứ lúc nào. Lời khuyên của các chuyên gia nhãn khoa là cứ sau 20 phút xem máy tính, điện thoại hãy nhìn vào khoảng cách khoảng 20 feet (6 mét) trong 20 giây để cho mắt bạn có cơ hội tập trung lại.

Không nên dành toàn bộ thời gian để ở trong nhà hoặc không gian hẹp, việc tiếp xúc với các sự vật đa dạng và có cơ hội nhìn ở khoảng cách xa sẽ giúp mắt điều tiết dễ dàng hơn.

Điều chỉnh độ phân giải và độ sáng màn hình

Ánh sáng trên màn hình máy tính có thể gây mỏi, lóa mắt. Hãy cân nhắc việc cài đặt màn hình chống lóa trên máy tính.

Nếu bạn đeo kính, hãy mua tròng kính có lớp phủ chống phản xạ (AR). Lớp phủ AR làm giảm độ chói bằng cách giảm thiểu lượng ánh sáng phản xạ giúp mắt không bị chói khi làm việc.

bảo vệ mắt

Bảo vệ mắt đúng cách, hạn chế tác hại của ánh sáng xanh

Bên cạnh đó, nên sử dụng cỡ chữ lớn khi soạn thảo văn bản, độ tương phản nền trắng - chữ đen là tối ưu cho mắt, thích hợp cho việc đọc cũng như soạn thảo văn bản.

Thường xuyên lau bụi bẩn trên màn hình để tăng độ sắc nét của chữ. Nên sử dụng miếng dán màn hình và thay đi khi miếng dán cũ để đảm bảo màn hình không bị xước và giữ được độ nét.

Hiên nay, để giảm tác hại của ánh sáng xanh điện thoại thông minh, nhiều nhà sản xuất đã tích hợp khả năng điều chỉnh độ sáng màn hình vào ban đêm, chế độ lọc ánh sáng xanh. Người dùng có thể bật các tính năng này để hạn chế một phần tác hại của loại ánh sáng này đến mắt.

Sử dụng kính chống ánh sáng xanh

Nếu là người làm việc hằng ngày với máy tính, bạn nên sử dụng tấm phim chống chói cho màn hình là việc. Có nhiều loại phim chống chói: có thể dán trực tiếp hoặc lắp thêm lên phía trước màn hình.

Hiện nay các phần mềm giảm bớt tác hại ánh sáng xanh cũng khá phổ biến, một số ứng dụng mọi người có thể tham khảo cài đặt như: F.lux trên máy tính, Twilight trên các thiết bị Android và Night Shift trên các thiết bị IOS.

Bổ sung vitamin và khoáng chất

Để luôn khỏe mạnh, hoạt động tốt và tăng khả năng chống chọi với tác hại của ánh sáng xanh, mắt cần được bổ sung các vitamin và khoáng chất thiết yếu.

Các loại vitamin tốt cho mắt gồm: A, E, C, B6, B9, B12, giúp nuôi dưỡng giác mạc, chống oxy hóa và gốc tự do, bảo vệ tế bào võng mạc, hình thành collagen, giảm viêm,... Từ đó giúp mắt sáng khỏe và duy trình chứng năng hoạt động.

Hai dưỡng chất quan trọng với mắt là Lutein và Zeaxanthin, các nghiên cứu dịch tễ học đã cho thấy sử dụng hai chất này thông qua các loại thực phẩm có liên hệ với việc giảm nguy cơ mắc bệnh thoái hóa mắt.

Lutein và Zeaxanthin có nhiều trong thực phẩm có màu vàng, đỏ và xanh đậm, mọi người có thể sử dụng hằng ngày trong các bữa ăn hoặc món tráng miệng để cung cấp dinh dưỡng cho mắt.

Chế độ dinh dưỡng cộng với việc để mắt được nghỉ ngơi hợp lý, cũng như bổ sung dưỡng chất thiên nhiên thiết yếu thông qua thực phẩm bảo vệ sức khỏe là yếu tố tiên quyết để nuôi dưỡng, bảo vệ mắt, phòng ngừa bệnh mắt từ sớm đồng thời cải thiện triệu chứng thoái hóa mắt do ánh sáng xanh gây ra.


Chăm sóc mắt đúng cách để tránh suy giảm thị lực, mù lòa
Trước sự gia tăng quá mức của các tác nhân gây hại như tia cực tím, khói bụi, ánh sáng xanh nguy hại…, các bệnh lý mắt cũng không ngừng gia tăng. Để mắt được bảo vệ toàn diện và phòng...
Chi tiết
"Tấm bổ" cho mắt bằng cách nào?
Tuy là một bộ phận nhỏ bé nhưng mắt phải làm việc trung bình từ 16-20 tiếng mỗi ngày nên thường xuyên gặp phải tình trạng khô, mờ, nhức, mỏi,… Vì vậy, phải chú ý “tẩm bổ” để mắt...
Chi tiết
Ăn trái cây gì tốt cho mắt?
Chứa nhiều chất chống oxy hóa và vitamin, các loại trái cây: dâu tây, bơ, măng cụt, mít, nho, kiwi,… rất tốt cho mắt, giúp mắt khỏe, hạn chế ảnh hưởng của các tác nhân gây hại tấn công...
Chi tiết
Thuốc bổ mắt cho người dùng máy tính nhiều
Do tính chất công việc thường xuyên tiếp xúc với máy tính nên mắt bạn thường cảm thấy mắt khô mỏi, nhìn mờ… Vì thế, chọn được thuốc bổ mắt tốt, phù hợp sẽ giúp đôi mắt bạn khỏe...
Chi tiết
Tiêu chí chọn thuốc bổ mắt cho người trung niên và người cao tuổi
Theo quy luật, cùng sự lão hóa tự nhiên của các bộ phận trong cơ thể, mắt cũng bắt đầu có những dấu hiệu “già đi” như nhìn mờ, mỏi, nhức, khô mắt... Đặc biệt ở người trung niên và...
Chi tiết
Bị khô mắt nên dùng thuốc gì điều trị hiệu quả nhất?
Khô mắt gây ra hàng loạt khó chịu như: mỏi mắt, ngứa mắt, rát, đỏ mắt, ... Vậy câu hỏi đặt ra là khi bị khô mắt nên dùng thuốc gì để điều trị? Hãy cùng Wit-Ecogreen tìm hiểu câu trả...
Chi tiết
Cách chăm sóc và bảo vệ mắt loạn thị
Loạn thị là một trong những tật khúc xạ khá phổ biến hiện nay. Tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng tật xúc xạ này gây ra nhiều bất tiện, khó chịu và có thể ảnh hưởng đến thị lực...
Chi tiết
Chăm sóc mắt cho người cao tuổi cần lưu ý những gì?
Ở người cao tuổi, do sức đề kháng kém đi, bên cạnh các dấu hiệu lão hóa dễ nhận thấy như da nhăn, khô, tóc bạc, đau xương khớp khi chuyển mùa... thì mắt cũng là bộ phận bị ảnh hưởng...
Chi tiết
Bí quyết giúp chăm sóc, bảo vệ mắt tốt nhất
Là cơ quan nhỏ bé nhưng vô cùng quan trọng trong đời sống con người, đôi mắt – “cửa sổ tâm hồn” rất cần được chăm sóc đúng cách để thực hiện và duy trì tốt chức năng quan trọng là...
Chi tiết
Bệnh mờ mắt ở người già: Phòng ngừa sớm, hiệu quả cao
Cùng với sự lão hóa của cơ thể, đôi mắt cũng chịu nhiều ảnh hưởng, thường gặp nhất là thị lực giảm, mắt nhìn mờ. Theo tuổi tác, độ của kính viễn cũng sẽ tăng theo, Thông thường,...
Chi tiết


WIT - TĂNG CƯỜNG THỊ LỰC
GIẢM MỜ, MỎI MẮT

x

Mắt bạn bị gì khi nhức, mờ, mỏi, thấy chấm đen...?